شناخته و نقش مهمّى در حوادث سياسى و اجتماعى آن روزگار ، ايفا نمود . و نيز از برجستهترين سياستمداران در طرح برنامهها و ارائهء شيوهها و چيرگى بر موقعيتها بوده است . وى شايستگى خود را به عنوان مرد انديشه و عمل ، به اثبات رساند .
( 1 ) يكى از نويسندگان دربارهء او مىگويد : « وى ، اطلاعات وسيعى در علم روانشناسى و آگاهى از وسايل تبليغ و اطلاعرسانى داشته و با احساسات مردم همانند خردهاى آنان سخن مىگفت و به وسايل تبليغ معروف همچون خطابه و شعر ، اكتفا نمىنموده ، بلكه به وسايل ديگرى براى تبليغ دست زده بود ، همچون نمايش ، تظاهرات و شايعهپراكنى . و نيز آنچه امروزه با آن را كودتاى نظامى مىناميم دست زد و كوفه را از فرزند زبير گرفت » « 1 » .
( 2 ) وى ، يكى از بزرگان شيعه و شمشيرى از شمشيرهاى خاندان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بود . و به شدت در آتش درد و بىتابى به خاطر عترت پاك ، مىسوخت .
كسانى كه شمشيرهاى باطل ، آنان را از بين برده بودند . وى براى رسيدن به حكومت تلاش كرد ، نه به خاطر اينكه رغبتى بدان داشت ، بلكه براى اينكه به خونخواهى اهل بيت بپردازد و از قاتلانشان انتقام بگيرد .
( 3 ) به اين قهرمان عظيم ، تهمتهاى ناروايى زده شد ، مانند متهم نمودن وى به ادعاى نبوّت و ديگر نسبتهاى باطلى كه از او بعيد بوده و وى از آنها مبرّا بوده است ؛ زيرا او به خونخواهى امام بزرگوار برخاست ، وجود دولت اموى را لرزانده و شكوه حكومت آن را ساقط گردانيد و ميان عرب و غير عرب ، مساوات را اجرا نمود ، كسى را بر ديگرى برتر نشمرد و در روزگار
هامش
( 1 ) المختار ، ص 43 .