( 1 )
پاسخ يزيد
خطبهء آن بانوى بزرگوار ، همچون صاعقهاى بر سر يزيد فرود آمد ؛ زيرا غرورش درهم شكست و خود بزرگبينىاش درهم كوبيده شده ، در پاسخ آن سرگردان شد و نتوانست چيزى بگويد جز اينكه قول شاعر را شاهد مثال آورد :
يا صيحة تحمد من صوائح * ما أهون النوح على النوائح « 1 »
« اى فريادى كه از فرياد زنان نيكوست ! نوحهسرايى بر نوحهسرايان چه آسان است » .
( 2 ) هيچگونه مناسبتى ميان آن خطبهء عظيم كه حضرت زينب ، واقعيت يزيد را در آن نشان داد و او را از همهء ارزشهاى انسانى دور ساخت و ميان آن شعرى كه شاهد مثال آورد ، وجود ندارد ؛ اعلام كرد فرياد از فريادكشان نيكوست و نوحهسرايى بر نوحهسرايان آسان است ، هيچ ارتباط موضوعى ميان اين دو ، ديده نمىشود .
( 3 )
بازتاب خطبهء حضرت زينب عليها السّلام
خطبهء آن بانوى بزرگوار ، موجى خروشان در مجلس يزيد به وجود آورد و در دلهاى حاضران ، احساس اندوه ، مصيبت و سرخوردگى را گسترش داد ؛ زيرا همهء شبهات را از آنان دور ساخت و همهء اقداماتى را كه معاويه براى برپا نمودن دولت و قدرت خويش انجام داده بود ، بر باد داد ، يزيد ، در پى يافتن بهانههايى براى توجيه جنايت خويش برآمد و به مردم شام گفت : « آيا مىدانيد فرزند فاطمه از كجا آمد ؟ و چه چيزى او را واداشت تا آن كار را انجام دهد و چه چيزى او را در
هامش
( 1 ) مقرم ، مقتل الحسين عليه السّلام ، ص 359 .