گردنت را مىزند « 1 » .
( 1 ) آن ستمكار فرومايه ، هدفهايش را در اين رجز ، مشخص مىكند كه وى در كشتن بهترين مردم از جهت پدر و مادر ، تنها در جستجوى طلا و نقره بوده است .
غير از اين رجز ، هيچ رجز ديگرى نقل نشده است كه در جريان نبرد و يا پس از آن خوانده شده باشد كه اين رجز ، نمايانگر هدفهاى اكثريت غالب افراد آن سپاه كمارزش است .
( 2 ) « دكتر يوسف خليف » ، اين رجز را چنين تحليل مىنمايد : « عاطفهء موجود در اين رجز - متأسفانه - عاطفهء شادى و غرور است ؛ زيرا قاتل ، با اين نشانهء گران و با اين غرور از انجام آن كار عظيمى كه به خاطر حكومت انجام داده بود به سوى امير مىرود ، او احساس مىكرد كمترين چيزى كه ممكن است امير به وى پاداش بدهد ، اين است كه ركابش را پر از نقره و طلا سازد و به همين جهت نيز براى كشتهاش بهترين چيزى را بيان مىكند كه ممكن است انسانى براى انسان ديگر در نظر گيرد و همين او را به اين احساس رساند كه جايگاهى نزد امير دارد كه به وى اجازه مىدهد سخنش در مورد جايزه را آمرانه ادا كند كه رد كردن يا عدم قبول را نمىپذيرد او به همين سبب رجزش را با سخن از حادثهاى كه براى امير مهم است ، آغاز نمىكند ، بلكه از جايزه سخن مىگويد كه براى خود وى مهم مىباشد ، گويى از اين مطلب چيزى به غير از آنچه از طلا و نقره دريافت خواهد كرد ، براى وى اهميتى ندارد » « 2 » .
هامش
( 1 ) البداية و النهاية 8 / 189 و در المعجم الكبير طبرانى 3 / 126 آمده است كه انس ، اين دو بيت را در برابر ابن زياد سرود ، در الاستيعاب 1 / 393 نيز به همين صورت آمده است .
( 2 ) حياة الشعر فى الكوفة ، ص 373 - 374 .