آوردن كه اين ، كه در آن نوعى بلاغت است ، نزد بيشتر اديبان پسنديده مىباشد . « 1 »
پيامبر ص هم فرمود : « من بشر هستم و براى داورى نزد من مىآييد و چهبسا برخى از شما از برخى ديگر در آهنگ گفتار بهتر باشد و پندارم كه او صادق است و لذا به نفع او حكم مىكنم و هركس كه براى او به حق داورى نكردهام بداند كه آن پارهاى از آتش است يا بردارد يا وانهد . » « 2 » در هرحال ، « آهنگ گفتار » به معناى « سبك » ، چندان رواج نيافته است و چهبسا كاربرد آن به اين معنا كم باشد و مثل واژهء سبك رواج نيافته باشد .
مفهوم سبك از ديدگاه انديشمندان مسلمان
واژهء سبك در حوزهء پژوهشهاى اعجاز بلاغى موقعيّت نيكويى يافته است ، چون قرآنپژوهانى كه در پى اثبات اعجاز قرآن بودهاند به قصد مقايسه بين سبك قرآن و كلام عرب به آن پرداختهاند . واژهء سبك با هنر مقرون گشت و حتى در سخن ابن قتيبه ( درگذشتهء 276 ه ) آمده است : « كسى برترى قرآن را مىفهمد كه ديدگاه و دانش او بسيار گسترده باشد و سبك و روش عربها را به خوبى بداند . » « 3 »
سبك در سخن خطّابى ( درگذشتهء 338 ه ) نيز با واژهء هنر پيوند خورده است .
وى كه به انواع مقايسهها بين شاعران مىپردازد در يك نوع از آن گفته است : « آن است كه يكى از شاعران در سبكى از سبكها و يكى از وادىها حركت كند و لذا يكى از آنها در توصيف آنچه كه در خاطرش مىگذرد ، بليغتر باشد و اين زمانى است كه در شيوهء كلامش تأملورزى و به صفات ويژگىهاى آن نظر افكنى : هرگاه يكى را دقيقتر و به ظرافتهاى معنا بهتر يافتى ، حكم به برترى او خواهى داد . » « 4 » پس تشخيص سبك شاعر ناشى از تفنّنى است كه در جستجوى معانى و كشف غوامض آن و ارائهء نيكوى آن به كار مىبندد . لذا گفته مىشود : فلانى در اين حوزه ، شاعرتر
هامش
( 1 ) المفردات ، مادهء « لحن » .
( 2 ) النهاية فى عزيب الحديث ، ج 4 ، ص 53 .
( 3 ) تأويل مشكل القرآن ، ص 12 .
( 4 ) بيان اعجاز القرآن ، ص 60 .