قرآن به عدالت فرامىخواند نيست . » « 1 »
در باب تصريف كه مراد تصريف و تغيير معنا در دلالتهاى مختلف است به داستان موسى ع اشاره مىكند كه در بيش از يك سوره آمده است . در سورههاى اعراف ، طه ، شعراء ، و سورههاى ديگر بهخاطر حكمتهايى آمده است ؛ از جمله تصرّف در بلاغت بدون نقص ، عبرتآموزى ، موعظه و حلّ شبههء معجزه ؛ بهرهء وى از اين مطلب آن است كه ظهور حجّت بر كافران از اين طريق است كه قرآن در يك معنا ، دلالتهاى متفاوتى را مىآورد و اين از نظر بلاغت در مرتبهء بالايى است . « 2 »
در باب تضمين كه نوعى مجاز است « 3 » آورده است كه در كلام خداوند تضمينى است كه بر دلالت قياسى دلالت مىكند . از جمله
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
كه در بر دارندهء آموزش شروع كارها با تبرّك جستن از خداوند و بزرگداشت ياد اوست ؛ اين يكى از آداب دين و شعار مسلمانان و اقرار به بندگى است و اينكه خداوند پناهگاه بيمناكان و تكيهگاه پناهجويان است . اما تضمين در كلام بشر دلالت بر إخبار دارد .
مثل عبارت « الكرّ بستّين » يعنى « بستين دينارا » . « 4 » وى در باب مبالغه علىرغم اينكه ششگونه براى آن ذكر كرده ، اشارهء روشنى به تفاوت نكرده است ؛ اما دربارهء دقت گزينش واژگان قرآن و انسجام آن در بافتهاى مختلف سخن گفته است . « 5 »
در باب بيان هم آورده است كه قرآن تماما در نهايت زيبايى بيان است و آيات فراوانى براى آن آورده است و منكر اين مطلب است كه هر بيانى زيباست ؛ هرچند كه مقصود و مراد را برساند . زيبايى بيان را داراى مراتبى گردانده است كه بالاترين آن گرد آمدن علل زيبايى در عبارت از تعديل نظم و گوشنواز بودن و تلفظ آسان آن و پذيرش جان و به ميزان نياز آمدن مىباشد . » « 6 »
اينچنين آگاهى رمّانى از تفاوت سبك معجزهآسا نسبت به ديگر سبكهاى بشرى
هامش
( 1 ) النكت ، صص 91 - 92 .
( 2 ) همان ، صص 93 و 94 .
( 3 ) معترك الأقران ، ج 1 ، ص 398 .
( 4 ) النكت ، ص 95 .
( 5 ) همان ، ص 96 .
( 6 ) همان ، صص 98 - 100 .