رويكرد جديدى در بررسى سبك قرآن مىنهد .
رويكرد زبانشناختى با پيشرفت زمان و آميزش فرهنگها براى بررسى سبك معجزهآساى قرآن كافى نبوده است ، چون عموم دانشمندان از سبك زبانشناسان در بررسى مسائل بيان و نظريهء ادبيات و بلاغت ، بهويژه در قرآن راضى نبودهاند و تلاش زبانشناسان را تلاش ظاهرى مىدانستهاند كه به ژرفكاوى در معنا نمىپردازد و از ماوراى واژگان پرده برنمىدارد و در نهايت ادبيات را به ساختها و امور صورى و جمود و بيان را در قرآن به فهم مجرد ، ساده ، و خشك و محدود به مسائل احكام و شريعت سوق مىدهد كه از ذوق ادبى و درك تصويرهاى هنرى و شگفتىهاى سبكى كه جان را از شكوه ، سرشار و از نردبانهاى اعجاز بالا مىبرد ، خالى است . « 1 »
بدون ترديد انگيزههاى زير موجب گشته است كه دانشمندان به رويكرد هنرى توجه كنند :
1 . دفاع از قرآن در برابر كسانى كه قصد انكار اعجاز را داشته و منكر جايگاه والاى بلاغت آن نسبت به ديگر كلامها بودهاند و بر اين باور بودهاند كه در كلام عرب چيزهايى شبيه يا نزديك به آن وجود دارد و در ميان عربها كسانى هستند كه توان معارضه با آن يا آوردن مثل آن را دارند ؛ چون حروف قرآن مثل حروف عربى و واژگانش از جنس واژگان عربهاست ؛ اگر خداوند آنها را از اين تلاش منصرف ننمايد .
2 . ضرورتى كه يك مسلمان در جهت فهم معانى آن حس مىكند و اين فهم تنها با شناخت سبكهاى آن صورت مىگيرد و ممكن است در وراى تعبيرهاى آن معانى و مقصدهايى باشد . علماى اصول از اين جهت سبك قرآنى را مورد بحث و بررسى قرار دادهاند تا احكام شرعى را استنباط نمايند و لذا به خبر و انشاء ، حقيقت و مجاز ، و ديگر امورى پرداختند كه آنها را به هدف و موضعشان نسبت به استنباط اصول و احكام كمك مىكرد . « 2 »
3 . طبيعت معجزهء بلاغى - با تفاوت از زمان نزول تا زمانى كه خدا بخواهد - كه
هامش
( 1 ) أثر القرآن فى تطور النقد ، ص 74 .
( 2 ) مناهج البلاغيه ، ص 64 .