فصل سوم رويكرد هنرى
بدون ترديد قرآن كريم معجزهء عقلانى جاودان و ماندگارى است كه موجب پيدايش جنبش فكريى شده است كه امت مسلمان نظير آن را نديده است . گويى شرارهء آتش است كه روح پژوهش و انديشهورزى را در جانها برافروخته است . دانشها و قوانين در خدمت به قرآن كريم وضع شدند تا آن را بفهمند و به احكامش آگاهى يابند ؛ آنگاه اين پژوهشها شاخه شاخه شده و به هر مسير و هدفى راه يافتهاند .
ابن خلدون مىگويد : « علم بيان علمى است حادث در ميان امت مسلمان » « 1 » .
يعنى نظاممند كردن پژوهش در ادبيات و سخن گفتن در مؤلفههاى آن و آنچه كه موجب رفعت و يا انحطاط آن مىگردد ، تلاشى است جديد و پژوهشى كه نه عربها در دورهء جاهلى با آن آشنا بودهاند و نه در دورهء اسلامى ؛ « بيان » از دانشهايى است كه مسلمانان براى فهم كتاب دينىشان و دفاع از آن پرورش دادند . پس از اين بود كه رشد يافت و مباحث آن تحتتأثير دين و با راهنمايى انديشمندان و قرآنپژوهان شاخه شاخه گشت . « 2 » حادث بودن علم بيان ، بنا به رأى ابن خلدون ، دست ما را بر
هامش
( 1 ) مقدمهء ابن خلدون ، ج 4 ، ص 1263 .
( 2 ) البيان العربى ، ص 20 .