روز قيامت به سه گروه از قبرهايشان بيرون مىآيند : « ستمگر بر خود » يعنى آن كس كه بدون توبه از دنيا رفته است ، « برخى از آنان ميانهرو هستند » يعنى كسانى از ذرّيّه تو كه نيكيها و بديهايشان يكسان است ، و « سابق بالخيرات » آن كس از ذرّيّهء توست كه حسناتش بر سيّئاتش فزونى دارد . « 1 »
( 1 ) 3 - ابو هاشم جعفرى گويد : در خدمت حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام بودم و از آن حضرت دربارهء اين آيهء شريف پرسيدم . حضرت فرمود : همگى اينان از خاندان حضرت محمّد مىباشند ، « ظالم بر خود » آن كسى است كه به امام اقرار ندارد ، « مقتصد » كسى است كه امام را مىشناسد و « سابق بالخيرات باذن اللّه » امام است .
ابو هاشم گويد : اشك از ديدگان من جارى شد و با خود دربارهء مقامات آل محمّد مىانديشيدم . حضرت به من نگريسته فرمود : قضيّه از آنچه كه تو دربارهء آن مىانديشى ، بالاتر و شأن و مقام آل محمّد برتر از آن است . تو سپاسگزار خداوند باش ! كه تو را متمسّك به حبل ولايتشان كرده است . در روز قيامت ، در آن هنگام كه [ هر گروه از ] مردم را به سوى امامشان و مقتدايشان مىخوانند ، تو به نام و به سوى آنان [ امامان از آل محمّد ] فراخوانده مىشوى ؛ پس بشارت باد تو را كه بر خير و نيكى مىباشى ! « 2 » ( 2 ) 4 - از حضرت رضا عليه السّلام دربارهء اين آيهء شريف سؤال گرديد . ايشان فرمودند :
فرزندان حضرت فاطمه مىباشند و « سابق بالخيرات » امام است ، « مقتصد » عارف به امام است و « ظالم لنفسه » كسى است كه امام را نمىشناسد .
( 3 ) 5 - و نيز از آن حضرت روايت شده است : مقصود خداوند متعال از اين آيه عترت پاك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىباشد و اگر مقصودش تمام افراد امّت مىبود همگى اهل بهشت مىشدند ، چون خداوند متعال فرمود : « برخى از آنان به خود ستمگرند . . . . » و بعد همگى آنان را اهل بهشت دانست و فرمود : « بهشت جاودانهاى كه وارد آن مىشوند . . . . » از اين رو ، وراثت مخصوص عترت پاك است و نه افراد ديگر .
هامش
( 1 ) شواهد التنزيل ، ج 2 ص 105 .
( 2 ) غاية المرام ، ص 352 و در اين زمينه هجده حديث نقل شده است .