روايات سرزنشكننده و كوبنده
( 1 ) در اينجا نكتهاى قابل توجّه است ، بدين معنى كه أئمّة عليهم السّلام با بسيارى از مردم مواجه مىشدند كه بر شيعيان و پيروان آنان عيب گرفته كارهاى فاسد آنان را به رخ مىكشيدند . از اين رو ، در مقابل آنان كلماتى كوبنده بيان كردهاند كه از اين حركات زشت خود دست برداشته سر جاى خود بنشينند . براى اطّلاع بيشتر از اين گونه روايات به جلد 68 بحار الانوار مراجعه كنيد .
جمع بين روايات اين فصل
( 2 ) مطلب اوّل : اگر گفته شود كه در مقابل اين اخبار روايات ديگرى هست كه با آنها منافات و تناقض دارد و ارزش و اصالت را فقط به عمل مىدهد و براى اعتقاد اهمّيّت چندانى قائل نيست ، مانند فرمايش حضرت على عليه السّلام كه فرمود :
« دوست حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كسى است كه از خداوند اطاعت كند ، هر چند از نظر جسمى دور باشد و دشمن حضرت كسى است كه نافرمانى كند خدا را هر چند با آن حضرت نزديكى و خويشاوندى داشته باشد » « 1 » .
و مانند حديث جابر كه در كتاب « كافي » جلد 2 صفحهء 74 در باب « طاعت و تقوا » آمده است و نظاير آن .
حال بين اين روايات چگونه جمع مىشود ؟ ! مىگوييم : فرمايش حضرت على عليه السّلام ناظر به كسانى است كه خود را به خاطر خويشاوندى به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شايستهء مقام خلافت مىدانستند ، چنان كه علّامه مغنيه « 2 » و علّامه خويى « 3 » مىگويند .
ايشان ( علّامه خويى ) مىگويند : حضرت على عليه السّلام در اين جمله روشن ساختهاند كه نزديكترين مردم به حضرت رسول كسى است كه اطاعت خداوند متعال را كند ، و
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، بخش حكمتها ، شمارهء 95 .
( 2 ) مغنيه ، شرح نهج البلاغه 4 ص 273 .
( 3 ) علّامه خويى ، شرح نهج البلاغه ، ج 21 ص 143 .