تخشوه ان كنتم مؤمنين » « 1 » . « 2 »
( 1 ) ( 15 ) اى واى ، اى قوم اوس و خزرج ( فرزندان قيله دختر كاهل ) ! آيا ميراث پدرم بلعيده شود در حالى كه شما مرا مىبينيد و صداى مرا مىشنويد و آغاز و فرجام كار به شما برمىگردد و زمام امور در دست شماست ؟ ! آواى ستمديده شما را احاطه كرده و از هر جهت از قضيّه آگاهيد ، شما هم نفرات و هم توان و نيرو داريد ، ابزار و وسايل در دست شما و اسلحه و تجهيزات در اختيارتان است ، فرياد ستمديده را مىشنويد و پاسخ نمىگوييد و آه و نالهاش به گوشتان مىرسد و به فريادش نمىرسيد ، با اينكه مشهور به رزمآورى و معروف به خير و صلاحيد ، برگزيدگان جامعه و اشراف قوميد ، شما با اعراب جنگيده و رنج و زحمت بسيارى متحمّل شدهايد ، با امّتها درگير شده گردنفرازان را بر زمين زديد ، نه ما دستبردار بوديم نه شما ، هميشه و در هر حالتى هر دستورى كه به شما داديم ، پيروى كرديد تا اينكه سنگ آسياى اسلام به گردش آمده روزگاران به ثمر رسيد ، شرك از خروش ايستاد ، طغيان تهمت و ناروا فرو نشست ، و آتش كفر به خاموشى گراييد ، آشوب و فتنه آرام و نظام ديانت منسجم
هامش
( 1 ) توبه ( 9 ) : 13 .
( 2 ) علّامه مجلسى رضوان اللّه عليه در ذيل اين بخش از خطبه مىگويد : مشهور در بين مفسّران آن است كه اين آيه دربارهء آن عدّه از يهوديانى نازل شده كه پيمان خود را شكسته با احزاب همكارى كردند و تصميم گرفتند حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را از مدينه بيرون كنند و شروع كردند به پيمانشكنى و جنگ . و گفته شده است : دربارهء مشركان قريش و اهالى مكّه نازل شده كه پيمان خود را با پيامبر و مؤمنان كه قرار گذشته بودند با دشمنان آنان همكارى نكنند ، شكستند و قبيلهء بنى بكر را عليه خزاعه يارى كردند و تصميم گرفتند حضرت را از مكه بيرون كنند . اينان در دار الندوة گرد آمده شيطان به صورت پيرمرد نجدى بر آنان ظاهر شد و آنان را راهنمايى كرد . . . ( تا آخر داستان ) .
كه در واقع از آن زمان دشمنى و مخالفت با رسول خدا را آغاز كردند ، و يا جنگ بدر ، و يا پيمانشكنى را از اين زمان شروع كردند ، و امّا مقصود حضرت زهرا عليها السّلام از مردمى كه عهد و ميثاق خود را شكستند ، يا همانهايى هستند كه در آيهء شريف از آنان نام برده شده است كه در اين صورت ، بيان كنندهء وجوب جنگ با غاصبان خلافت و ربايندگان حقّ آن حضرت است كه پيمان و عهدى را كه با رسول خدا در مورد وصيّت آن حضرت و نسبت به خويشاوندان و اهل بيتش بستند نقض كردند ، همان گونه كه خداوند ، قتال با پيمانشكنان قريش را واجب فرموده بود . و يا اينكه مقصود حضرت زهرا جنگ با غاصبان حقّ اهل بيت عليهم السّلام است و مقصود از پيمانشكنى آنان نقض همان عهدى بود كه با رسول خدا بسته بودند كه از آن حضرت اطاعت كرده پيرو اوامر و نواهى او بوده در باطن با او دشمنى نكنند ، كه اين عهد و پيمان را شكسته و به دستورات آن حضرت عمل نكردند و مقصود از اخراج رسول اخراج كسى است كه همچون پيامبر و نفس آن حضرت و جانشين او در دستورات و اوامر و نواهى است كه او را از مقام خلافت بيرون برده دستورات حضرت را در مورد اهل بيتش ناديده گرفتند ، كه در اين صورت ، ذكر آيهء قرآن در ضمن فرمايش حضرت زهرا عليها السّلام يك نحوه اقتباس از قرآن مجيد است .