صحيحى كه دربارهء تسبيح حضرت زهرا عليها السّلام به طور مطلق وارد شده بود ، آن است كه ذكر « سبحان اللّه » پس از « الحمد للّه » باشد .
شيخ بهايى پس از چند سطر مىگويد : به خاطر اينكه من كسى را نيافتم كه بين حالت پس از نماز و موقع خوابيدن در گفتن اين ذكر فرقى قائل شده باشد ، بلكه آنچه كه پس از تتبّع و تحقيق به دست مىآيد ، آن است كه هر دو گروه ، قائل به مقدّم داشتن « الحمد للّه » و مؤخّر داشتن آن ، فرقى بين وقت خواب و پس از نماز نگذاشتهاند و بنابراين ، قول به تفصيل كه كسى بگويد : مقدم دانستن « الحمد للّه » بر « سبحان اللّه » مربوط به پس از نماز است و تأخير آن مربوط به هنگام خوابيدن ، قول سومى است در مقابل اجماع مركّب « 1 » ( كه قاعدتا نبايد كسى در مقابل اجماع حرف ديگرى بزند ) .
( 1 ) صاحب جواهر رحمه اللّه مىگويد : برخى خواستهاند بين اين روايات با تفاوت گذاشتن بين تعقيب نماز و هنگام خوابيدن جمع كنند كه در هنگام تعقيب « الحمد للّه » مقدّم بر « سبحان اللّه » و به هنگام خوابيدن « سبحان اللّه » مقدم بر « الحمد للّه » گفته شود .
ايراد اين قول آن است كه علاوه بر اينكه كسى اين چنين نگفته ، بلكه ظاهر و يا به طور قطع و مسلّم آن است كه كيفيّت گفتن تسبيح در هر دو جا يكى است ، بديهى است كه آنچه كه حضرت رسول براى خواندن در تعقيب نماز امر فرموده است همان تسبيح حضرت زهراست كه حضرت براى خواندن در هنگام خوابيدن تعليم فرمود . « 2 »
( 2 ) صاحب وسائل الشيعة از حضرت صادق عليه السّلام ( در حديث نافلهء ماه رمضان ) نقل مىكند كه حضرت فرمود : تسبيح فاطمه عليها السّلام را بگو ! و آن سى و چهار مرتبه « اللّه اكبر » ، سى و سه مرتبه « سبحان اللّه » و سى و سه مرتبه « الحمد للّه » است . به خدا سوگند كه اگر چيزى برتر از آن وجود مىداشت پيامبر اكرم آن را به دخترش آموزش مىداد .
صاحب وسائل الشيعة آنگاه مىگويد : كلمهء ( واو ) به طورى كه ثابت شده براى مطلق جمع است و بنابراين ، بايد اين روايت در اينجا بر جايى كه صريحا مىگويد
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، ج 85 ص 339 .
( 2 ) الجواهر ، ج 10 ص 402 .