روايات فراوانى در اين باره رسيده است كه گويند : نزول اين سوره در آن هنگام بود كه يكى از كافران حضرت رسول را پس از فوت پسرانش قاسم و عبد اللّه سرزنش كرده به آن حضرت لقب « ابتر » داد .
و با اين احتمال ، گفتار كسانى كه معناى « ابتر » را منقطع و بريده از قوم و يا از خير دانسته و گفتهاند كه خداوند خود آن شخص را « ابتر » ناميده ، يعنى منقطع از هر خير و خوبى مردود مىشود ، زيرا علاوه بر اين شأن نزول ، جملهء
إِنَّا أَعْطَيْناكَ
در مقام امتنان و منّتگذارى بر پيامبر است كه به لفظ متكلم مع الغير كه بر عظمت و اهمّيّت مطلب دلالت مىكند ، آمده است و از آنجا كه مىخواسته جان و روان رسول خدا را خشنود سازد ، جمله را با كلمهء « انّ » مؤكّد ساخته و به لفظ « اعطاء » كه در تمليك ظهور دارد ، آورده است .
و خلاصه ، آيه بر اين دلالت دارد كه فرزندان حضرت فاطمه ، ذرّيّهء رسول خدا مىباشند و اين به خودى خود از اخبار غيبى قرآن مجيد است و خداوند پس از حضرت ، با وجود آن همه مشكلات و مصائبى كه بر آنان وارد شد و كشتار دسته جمعى كه از آنان نمودند ، فرزندان او را به گونهاى زياد كرد كه هيچ نسل ديگر با آنان برابرى نمىكند . « 1 »
( 1 ) علّامه قزوينى گويد : وجه تناسب آنكه آن كافر ، رسول خدا را به هنگامى كه يكى از فرزندانش از دنيا رفت ، سرزنش كرده و گفت : « محمّد ابتر است و بعد از مرگش ياد و نامش هم از بين مىرود » . خداوند اين سوره را به خاطر دلدارى و تسليت پيامبرش نازل فرمود و گويا چنين مىفرمايد كه : اى محمّد ! اگر چه پسرت از دنيا رفت ، ولى ما به تو فاطمه را داديم و او هرچند يك نفر است و اندك ، امّا خداوند به زودى او را كثير و فراوان خواهد ساخت .
دليل صدق اين سخن همان است كه اكنون ذرّيّه و فرزندان حضرت زهرا عليها السّلام را كه همان ذرّيّهء پيامبر اكرم هستند مىبينيم كه در گوشه و كنار گيتى پخش و گسترده هستند ، در عراق حدود يك ميليون ، در ايران سه ميليون ، در مصر پنج ميليون ، در
هامش
( 1 ) الميزان ج 20 صص 371 - 370 .