روايات آمده بود از اين گونه مىباشند ، و همچنين هر حادثهاى كه به نحوى در برنامهريزى الهى دخالت داشته باشد و همچنين نشانههائى همچون قتل نفس زكيّه ، و خروج دجّال ، و بسيارى از جنگهائى كه در روايات آمده است .
( 1 ) اين نكته را بايد در نظر داشته باشيم كه مقصود از طبيعى بودن حادثه آن است كه از طريق اعجاز انجام نمىگيرد ، ولى البتّه ممكن است در متن روايت عباراتى به صورت رمزى و كنائى آمده باشد كه گوياى انجام يك معجزه باشد ، ولى خود حادثه از طريق اعجاز انجام نمىگيرد . مانند روايتى كه دربارهء دجّال نقل شده است كه بهشت و جهنّم با او است آتشش بهشت و بهشتش آتش است ، و روايتى كه دربارهء فرات آمده كه پر از طلا مىشود ( كه تفسير آنها را در جهت آتيه خواهيم گفت ) .
( 2 )
نكتهء دوم : آنهائى كه به منظور اقامهء حجّت و تكميل دليل بر معجزه استوار است
( بر طبق قانون معجزاتى كه بحثش را كردهايم ) .
در اين گونه موارد ، مىبايست با قانون معجزات تطبيق كنيم ، هر جا كه مطابق آن قانون بود بپذيريم و هر جا كه نبود رد كنيم . در اينجا به تفسير آنچه كه قبلا بدان اشاره كرده و بحثى نكردهايم مىپردازيم :
از برخى روايات چنين بدست مىآيد كه بعضى از اين علائم بر پايهء اعجاز استوار است و مخصوص عدّهاى از افراد با اخلاص و آزمايش شده مىباشد ، تفسير و توضيح آنها چيست ؟
( 3 ) شايد واضحترين آنها چيزى باشد كه در كتب اماميّه آمده ، كه اگر اختلاف در نسخهء نويسندگان نباشد شايد روايات آن از نظر سند يكسان باشند ، و آن روايتى است كه از حضرت باقر - عليه السلام - ( به روايت شيخ طوسى ) كه : دو نشانه پيش از قيام حضرت قائم وجود دارد كه از آغاز هبوط حضرت آدم به روى زمين تا آن وقت انجام نشده ، خورشيد در نيمهء ماه رمضان و ماه در آخرش مىگيرد . مردى گفت : يا بن رسول اللّه ، خورشيد در آخر ماه مىگيرد و ماه در نصف آن مىگيرد ! حضرت فرمود : من مىدانم تو چه مىگوئى ، لكن اينها دو