( 1 ) و از آنجا كه تولّد حضرت مهدى - عجّل اللّه تعالى فرجه - را ، كه براى روز موعود ذخيره شده ، باور مىداريم ، بروشنى چگونگى و هدف نگهدارى و حفظ آن حضرت از روى دليل براى ما اثبات شده است و علّت اين صيانت و طول عمر حضرت با ارادهء پروردگار ، براى ما روشن و واضح است . و در صورتى كه حفظ آن حضرت منحصر در اختفاى شخص و جسم وى باشد ، بر خداوند متعال انجام اين معجزه ، به جهت تحقّق هدف بزرگتر لازم است .
( 2 ) بر اين نظريّه گفتارى ديگر افزوده مىشود ، و آن اينكه اين غيبت نيز گاهى به سبب مصلحتى بر طرف مىشود . مانند اينكه اگر حضرت مهدى - عليه السلام - بخواهد با كسى رو در رو شود تا نيازى از او را برآورد و يا او را راهنمايى كند و يا به نحوى بيم دهد ، لازمهء اين روبرويى رؤيت آن حضرت است كه در صورت پنهانى و اختفا انجامپذير نيست . و اندازهء ظهور و پيدايى حضرت محدود به مقدار مصلحت است . پس اگر مصلحت اقتضا كرد كه آن حضرت بطور كلّى براى هر بينندهاى آشكار شود ، ظاهر خواهد شد و ديدار تا برآورده شدن نياز ادامه خواهد داشت و سپس بطور ناگهانى حضرت ناپديد شده و ديگر كسى او را نمىبيند ، در عين حال كه از آن مكانى كه در آن بود دور نمىشود . و هرگاه مصلحت ايجاب كند كه حضرت براى يك شخص خاصّى ظاهر شود و از ديگران پنهان باشد ، اين گونه ظاهر مىگردد ، زيرا گاهى آشكار بودن ايشان براى ديگران موجب خطر است .
( 3 ) تمام اخبارى كه در زمينه مشاهده آن حضرت در دوران غيبت نقل شده است حتّى ديدارهاى دوران غيبت صغرى ، به همين معنى است ، بخصوص آنچه كه از دوران غيبت صغرى ذكر شد كه حضرت دو بار براى عموى خود جعفر كذّاب ظاهر گشت ، و بدون اينكه معلوم شود به كجا تشريف برده است ، غايب شد . اين داستان چنين مىفهماند كه غيبت و اختفا بدين صورت بوده است .
( 4 ) و امّا اخبار مشاهده در دوران غيبت كبرى ، برخى از آنها ظاهرا و برخى ديگر به صراحت ، دلالت بر اين گونه اختفا دارند . حتّى در بعضى از اين اخبار مسألهء غيبت توسعه يافته ، شامل غيبت مركب و خادم آن حضرت ، و بلكه صرّافى
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 49
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٤٩