( 1 ) احتمال دوم :
حضرت مهدى - ارواحنا فداه - ( به طورى كه در تاريخ آينده گفته خواهد شد ) قوانين جديدى صادر نموده و مسائل و ابعاد جديدى از اسلام را مطرح خواهد نمود . بنابراين احتمال دارد عمل به آن احكام و قوانين در دورهء غيبت كبرى نيز لازم باشد و بدين ترتيب نمىتوان به عمل به احكام موجود در دوران قبل از ظهور اكتفا نمود .
( 2 ) اين احتمال نيز درست نمىباشد ؛ زيرا ما به دو امر يقين داريم :
امر اوّل : احكامى كه بعد از ظهور اجرا خواهد شد ، قابل بازگشت به زمان پيش از ظهور نيست و نمىشود از حالا به آنها عمل كرد ؛ زيرا حضرت ، آن قوانين را براى دوران ظهور خود ، بر طبق مصالحى كه در آن زمان موجود است ، وضع خواهد كرد ، و در دوران غيبت اثر و نشانهاى از آنها نيست .
امر دوم : ما به هر حال ، خبرى از آن احكام و قوانين نداريم ، و ندانستن آنها در معذور بودن از امتثال آنها براى ما كافى است ، و عذر ما در پيشگاه خداوند متعال و رسول بزرگوار اسلام موجه است .
( 3 ) بنابراين همان قوانين و دستورات اسلامى كه از صدر اسلام وضع شده ، با تمام خصوصيات و ويژگيهايش ، براى دوران غيبت لازمالاجرا است ، و هيچ چيزى نمىتواند آنها را نسخ كند و با آنها معارضه نمايد . و هر فردى بايد به آنها عمل كند و آن او امر را امتثال نمايد ، و اين مسأله از ديدگاه اسلامى واضح و روشن است . و مقصود از رواياتى كه به مسلمانها دستور پايدارى نسبت به عقايد و قوانين اسلامى مىدهد همين مطلب است ، كه نكند خداى ناكرده شبهات و افكار انحرافى موجب انحراف مسلمانان شود .
ابن ماجه « 1 » از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - روايت كرده است كه آن حضرت تكاليف دوران فتنهها را چنين بيان كرده است كه :
« آنچه را شناختهايد بگيريد ، و آنچه را كه نمىشناسيد رها كنيد . به
هامش
( 1 ) سنن ابن ماجه 2 / 1308 .