مىنمايند ولى از سوى ديگر در عين حال تأسف مىخورند از اينكه به پيشوا و رهبر بزرگى كه آنها را به پيروزى مىرساند دسترسى ندارند .
( 1 ) به هر حال تمامى اين معانى در برنامهريزى كلى الهى سهيم مىباشد ، و مىبايست به خاطر غيبت حضرت در بين مردم به وجود آيد تا موجب امتحان و آزمايش گردد ، و كسانى را كه در سطح بالايى از اخلاص و ايمان هستند بالاتر ببرد ، و آن را كه كفر و تبهكارى پيشه خود ساخته است فروتر بفرستد . و همين است مقصود امير المؤمنين - عليه السلام - كه فرمود : « گروهى گمراه شده و گروهى ديگر هدايت مىيابند . »
( 2 )
قسم پنجم : رواياتى كه دلالت بر وقوع هرج و مرج و آشفتگى مىكند .
اين گونه روايات بسيار زياد است ، و تا اندازهاى كه من جستجو كرده و يافتهام ، فقط راويان اهل سنت آنها را روايت كردهاند ، و در كتب شيعه تحت اين عنوان و بدين مضمون روايتى نقل نشده است .
( 3 ) بخارى تعدادى از اين روايات را نقل كرده است « 23 » ، گاهى با اين لفظ كه :
« پيش از وقوع قيامت روزگارى خواهد بود كه در آن جهالت ( در همه جا ) منزل مىگيرد - تا آنجا كه گويد : - و هرج و مرج زياد مىشود . »
براى اين روايت چندين سند نقل كرده است . و بار ديگر به لفظ « پيش از رسيدن قيامت ايّام هرج و مرج است » روايت كرده است .
( 4 ) مسلم روايت كرده است :
« فضيلت عبادت در دوران هرج و مرج ، همچون هجرت به سوى من است ( يعنى به سوى پيامبر اكرم ) . » « 24 »
افراد ديگرى همچون ترمذى ، و ابن ماجه ، و احمد ، و حاكم مضامينى را كه بر همين معنى دلالت مىكند نقل كردهاند ، ما بر همانچه در صحيحين بود اكتفا مىكنيم .
هامش
( 23 ) صحيح بخارى 9 / 61 .
( 24 ) صحيح مسلم 8 / 208 .