( 1 ) و از حضرت صادق - عليه السلام - نقل مىكند « 29 » كه فرمود : « قائم را پيش از قيامش غيبتى است . » گفتم : چرا ؟ فرمود : « از كشته شدن خود مىترسد . »
و اين مطلب نيز صحيح است ، اگر چه اندازهء زمانى غيبت و اقسام آن - به سبب سطح فكر شنوندگان - مشخّص نشده است .
( 2 ) نعمانى « 30 » از امام محمّد باقر - عليه السلام - روايت كرده است كه فرمود :
« براى صاحب اين امر در برخى از اين درّهها غيبتى خواهد بود . و با دست به كوه ذى طوى اشاره فرمود . . . »
برزنجى « 31 » اين روايت را براى نادرست جلوه دادن عقيده و برداشت اماميّه ، از مسأله مهدويّت ، دليل آورده است و لا بد مقصودش اين بوده كه غيبت ميان درّهها جز در خلال عمر طبيعى يك انسان مطرح نمىشود .
اين مضمون را گرچه در كتاب اوّل « 32 » مورد اشكال قرار داديم ، ولى با صرفنظر از آن اشكال ( از باب مجادله ) مىتوان ، آن را درست دانست . اين روايت منافات با عقيدهء شيعهء اماميّه ندارد ، زيرا ممكن است حضرت مهدى - عليه السلام - در تمام دوران غيبت - هر اندازه هم كه طولانى گردد - در درّهها و صحراها و بيابانها سكونت گزيند ؛ و از اين روايت فهميده نمىشود كه غيبت حتما مدّت اندكى داشته است ، و اين روشن است .
( 3 ) و در كتاب اوّل اين مجموعه « 33 » روايتى كه از خود حضرت مهدى - سلام اللّه عليه - نقل شده است ، ملاحظه شد ، آنجا كه به على بن مهزيار فرمايد :
« اى فرزند مهزيار ، پدرم ابو محمّد به من سفارش كرده است كه با مردمى كه مورد خشم و نفرين خداوند قرار گرفتهاند و خوارى دنيا و آخرت و عذاب دردناكى براى آنهاست ، همسايگى نكنم و به من فرمان داد كه
هامش
( 29 ) كمال الدّين / 481 .
( 30 ) غيبت نعمانى / 181 - 182 .
( 31 ) الاشاعة لا شراط الساعه / 92 .
( 32 ) تاريخ الغيبة الصغرى / 546 .
( 33 ) تاريخ الغيبة الصغرى / 546 .