- 7 - [ رعايت سطح درك راويان در بيانات معصومين ع ]
( 1 ) با در نظر گرفتن مطالب گذشته ، به اين نكته نيز بايد توجّه داشته باشيم كه امامان و پيشوايان هدايت - سلام اللّه عليهم اجمعين - با مردم به اندازهء عقل و فهم آنان سخن مىگويند ، چنان كه هر گفتار رسا و بليغى بايد اين گونه باشد . آنان به هنگام صحبت از حضرت مهدى - عليه السلام - نيز سطح درك و انديشه و ايمان افراد را در نظر مىگرفتند . و لذا آنجا كه شنونده و مخاطب در سطحى عالى بود ، پاسخى كه به او داده مىشد عميق و گسترده بود ؛ و در جائى كه در سطح پائينترى قرار داشت ، جواب مختصر و ناظر به يك گوشه و زاويهء خاصّى مىبود و پاسخى كامل و همهجانبه داده نمىشد .
( 2 ) طبق اين اصل است كه : نعمانى « 25 » و صدوق « 26 » از امام موسى بن جعفر - سلام اللّه عليه - روايت كردهاند كه آن حضرت در ضمن كلامى چنين فرمود :
« اى فرزندانم عقلهاى شما و انديشههايتان از تحمّل و فهم اين مطلب قاصر و كوتاه است ؛ امّا اگر زنده بمانيد ، به زودى او را درك خواهيد كرد ( خواهيد ديد ) . »
و طبق همين ضابطه و اصل احاديث آينده را ملاحظه مىكنيم :
( 3 ) نعمانى « 27 » از حضرت صادق - عليه السلام - روايت كرده است كه فرمود :
« اگر قائم قيام كند مردم او را نشناخته و انكار كنند ، چرا كه به صورت جوانى آراسته و آماده بسويشان بازمىگردد . . . و براستى كه از بزرگترين آزمايشها همين است كه به صورت جوان بر آنها ظاهر مىشود ، درحالىكه آنان مىپندارند او پيرمردى بزرگسال است . »
اين روايت تماما راست و درست است . زيرا حضرت مهدى - عليه السلام - به زودى به صورت جوان آشكار خواهد شد ، همانطور كه از آزمايشهاى عظيم و عميق نيز همين است كه در آن هنگام كه همه چنين مىانديشند كه او پيرمردى
هامش
( 25 ) غيبت نعمانى / 154 .
( 26 ) كمال الدّين / 359 - 360 .
( 27 ) غيبت نعمانى / 188 - 189 .