و چرا هيچيك از علما و دانشمندان و نويسندگان با اين كه در نقل افسانه و داستانهاى مربوط به عبد الله بن سبأ اهتمام زيادى داشتهاند ، ولى با اين حال در بارهء مطالبى كه اشاره كرديم سكوت اختيار نموده ، هيچ سخن و مطلبى در بارهء نسب وى به ميان نياوردهاند ؟ !
ما كه دهها سال است در مدارك و مصادر بحثهاى مختلف اسلامى تحقيق و بررّسى مىكنيم تا حال پاسخ اين سؤالات را در جايى نديدهايم و در بارهء نسب عبد الله بن سبأ به كوچكترين سخن و مطلبى نرسيدهايم و در اين باره اثرى نيافتيم .
عبد الله بن سبأ كه بوده است ؟
در كتاب « الامامه و السياسه » ابن قتيبه ( درگذشتهء سال 276 ه - . ) آمده است : فقام حجر بن عدى و عمر بن الحمق الخزاعى و عبد الله بى وهب الراسبى على على فسألوه عن ابى بكر و عمر . . . » « 1 »
و در كتاب الغارات ثقفى ( ت 273 ه - . ) آمده است :
« دخل عمرو بن الحمق و حبة العرنى و الحارث بن الاعور و عبد الله بن سبأ على امير المؤمنين بعد ما افتتحت مصر و هو مغمومت حزين فقالوا له : بين لنا ما قولك فى ابى بكر و عمر . . . » « 2 » در اين دوكتاب آمده است كه چند تن از اصحاب امير المؤمنين به نزد آن حضرت رفته و سؤال از نظر آن حضرت در باره ابو بكر و عمر نمودند كه از جملهء ايشان در كتاب الامامة والسياسة عبد الله وهب راسبى ، و در غارات ثقفى عبد الله بن سبأ ناميده شده است كه در ظاهر با هم اختلاف دارند و اين اختلاف را بلاذرى در گذشتهء سال 279 ه - . در انساب الاشراف حل كرده است و داستان را چنين نقل كرده :
« حجر بن عدى الكندى و عمرو بن الحمق الخزاعى و حبة بن جوين الجبلى ثم العرنى و عبد الله بن وهب الهمدانى و هو ابن سبأ فسالوه عن ابى بكر و عمر . . . » « 3 »
هامش
( 1 ) . الامامة و السياسة ( ج 1 / 142 ) .
( 2 ) . الغارات ، ثفقى انتشارات انجمن آثار ملى شماره 114 ( ج 1 / 302 ) .
( 3 ) . انسابالاشراف ( ج 2 / 383 ) ط . مؤسسه اعلمى بيروت سال 1394 ه - .