اسلام ( ص ) از اين سختگيرىها نهى مىنمود و واليان و فرمانداران خويش را ، در اين مورد به سازش و نرمش وامىداشت چنان چه به « معاذ بن جبل » در آن موقع كه به يمن اعزام نمود در ضمن فرمانى چنين فرمود :
معاذ ! تو به سوى مردمى مىروى كه آنان اهل كتاب - يهود و نصارا - هستند خدا و دين او را انكار نمىكنند ، تو سخت به يگانگى خدا و رسالت محمّد دعوت كن چون دعوت تو را پذيرفتند به آنها بگو كه خداوند روزانه پنج وقت نماز بر شما فرض و واجب گردانيده است اگر نماز را هم پذيرفتند آن گاه بگو كه خداوند زكاتى نيز بر شما واجب كرده است كه از ثروتمندان گرفته مىشود و به فقرا و نيازمندان داده مىشود اگر اين دستور را نيز پذيرفتند از گرفت نيكوترين اموالشان بپرهيز فاياك و كرائم اموالهم و از نفرين ستمديدگان بترس زيرا خداوند نفرين مظلومان را زود مىپذيرد اتق دعوة المظلوم .
« اين حديث در مداركى مانند صحيح بخارى ، ابو داود ، ترمذى ، نسايى ، ابن ماجه ، دارمى ، مالك ، ابن حنبل ، آمده است » .
ابن حجر در فتح البارى در شرح جملهء فاياك و كرائم اموالهم مىگويد : كرائم جمع كريمه است و كريمه هر چيز نفيس و پسنديده را گويند و رسول خدا ( ص ) در اين فرمان از گرفتن اموالى كه مورد توجّه و علاقهء صاحبانشان مىباشد نهى نموده است و راز اين دستور آن است كه زكات براى مواسات و مرهم گذاشتن بر زخمهاى اقتصادى آنان است و اين عمل با تعدّى و اجحاف كردن نسبت به ثروتمندان و جريحهدار ساختن عواطف آنان سازگار نيست .
و در شرح جملهء اتق دعوة المظلوم مىگويد : پيامبر ( ص ) با اين جمله مىفرمايد : از ظلم و ستم كردن بترس كه مبادا مظلومى در بارهء تو نفرين كند ، سپس مىگويد : پيامبر اكرم ( ص ) كه اين جمله را به دنبال نهى از گرفتن اموال گرانقيمت و مورد علاقهء مردم ، آورده است به دليل آن است كه مىخواهد بگويد : گرفتن اموال مورد علاقهء مردم ، ظلم بر آنها است كه بايد جداً از آن اجتناب گردد .
اين بود دستور پيامبر در بارهء زكات كه چگونه دريافت كنند و ميان چه كسانى تقسيم نمايند ، عمل گماشتگان خليفه درست برعكس اين فرمان پيامبر ( ص ) بوده زيرا آنان اموال
عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 579
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٥٧٩