تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٤ — صفحة 126

مساهمون:

ص١٢٦

خداست و درست نيست كه يهود انكار كند كه خداوند به ديگرى همانند كتاب و حكمتى كه به ايشان داده نيز بدهد - اين قول حسن و ابى على فارسى است . 2 - وَ لا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ كلام يهود است تا آخر « من اللَّه » و معنى چنين خواهد بود كه اى مسلمين همانا هدايت هدايت الهى است كه به كسى داده شود مثل آنچه بشما داده شده مثل « يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا يعنى ان لا تضلوا - بيان مىكند خدا حق را بر شما كه هلاك نشويد » او يحاجوكم يعنى ان لا يحاجوكم تا اينكه نتوانند با شما مخاصمه و احتجاج كنند چون دليلى ندارند و در اين صورت « هُدَى اللَّهِ » بدل الهدى است و خبر « أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ » « مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ » است . اين قول سدى و ابن جريح است . ابو العباس مبرد گويد : در اينجا لا محذوف نيست ولى اضافه معلومست و اولى حذف شده و دومى جاى آن نشسته است و تقدير چنين است : « قل الهدى هدى اللَّه » كراهة « أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ » يعنى « بگو همان هدايت هدايت خدا است » چون كراهت دارند « كه خداوند به ديگران بدهد آنچه بشما داده » زيرا خداوند كاذب و كافر را دوست ندارد و لذا هدايت خدا از غير مؤمن دور است . بعضى گفته‌اند مراد از آيه اينست : بگو اى محمد همانا هدايت بخير هدايت خدا است پس اى يهود انكار مكنيد كه خداوند به ديگرى هم نبوتى را كه بشما داده بدهد . أَوْ يُحاجُّوكُمْ - ( به اين امر بشما محاجه كند ) عِنْدَ رَبِّكُمْ - ( اگر اين را از او قبول نكنيد ) از قتاده و ربيع و جبايى . و گفته‌اند : « إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ » يعنى همانا حق چيزى است كه خدا به آن امر كرده و بعد هدى را تفسير كرده بجمله « أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ أَوْ يُحاجُّوكُمْ » پس آنچه آمده و داده شده شرع است و آنچه بوسيله آن احتجاج و استدلال شود عقل مىباشد و تقدير كلام چنين است : همانا هدايت الهى چيزى است كه از طرف او تشريع شده يا چيزيست كه عقل آن را پذيرفته پس قول دوم چهار قول و چهار شق مىشود . 3 - از اول تا آخر آيه كلام خدا است يعنى : اى مؤمنان ايمان نياوريد مگر