بيان آيه 75 - 76
قرائت :
يؤده را حمزه و ابو بكر از عاصم به سكون هاء خواندهاند و ابو جعفر و يعقوب بكسر « هاء » خواندهاند و ديگران بكسر و اشباع ( اشباع : كسره را بكشند تا توليد ياء شود ) خواندهاند .
لغت :
1 - قنطار : اختلاف اقوال در مقدار قنطار در اول سوره گذشت .
2 - دينار : اصل آن دنّار با دو نون كه يكى از آن دو بواسطهء كثرت استعمال و خفت و آسانى تلفظ تبديل بياء شده . جمع دينار دنانير است .
3 - دُمْتَ و دِمْتَ دو لغت ( دو لهجه ) است مثل مُتَّ و متَّ ولى هر كس دال را ( در دمت ) و ميم را ( در مت ) مكسور خوانده در مضارع تمات و تدام خوانده است .
4 - وفى و اوفى دو لغت ( لهجه ) هستند . ميگويند اوفيت و اهل نجد ميگويند وفّيت .
مورد و شأن نزول :
ابن عباس گويد : مراد از « من » در
« مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ »
عبد اللَّه سلام است كه مردى 1200 اوقيه طلا در نزدش امانت نهاد ، عبد اللَّه همه را سالم به صاحبش رد كرد و خداوند به اين كار او را مدح گفته .
و مراد « من » در
« مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ »
نحاص بن عازورا بود كه مردى قرشى دينارى به او امانت سپرده بود و او در آن خيانت نمود .
و در بعضى تفاسير است كه مراد از
« مَنْ إِنْ
. . .
يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ »
نصارى هستند و مراد از كسانى كه امانت را رد نميكنند يهود ميباشند .