ذيل اين كلام طويل است و براهين عقليّه و شواهد نقليه بر اين مدعى قايم و تأمل در مباحث سابقه از براى اهل بصيرت در اين دعوى كافى و وافى است .
سرّ قرآنىّ " و رمز " فرقانىّ " [ بيان علت سريان علم و قدرت و ديگر شئون وجود در حقايق وجودى ]
از اين لطيفهء الهيّه ظاهر مىشود سرّ كلام معجز نظام خداوند احد
« وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
« 1 »
وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ »
يعنى همهء اشياء تنزيه و تحميد ميكنند خداوند صمد را و ليكن شما نمىفهميد ، تنزيه ايشان را . و سر ساير آيات و اخبار و آثار كه دلالت ميكنند بر انقياد و تنزيه همهء اشيا مر خداوند يگانه را و از حدّ شماره افزونند متتبّع و متدبّر باش .
تنبيه "
بدانكه اين نعوت و اوصاف در بعضى از موجودات غايت بروز و ظهور و نهايت تماميت و قوت دارند ، مثل واجب الوجود بالذات ، و در بعضى بين بينند با تفاوت مراتب و درجات ، و در بعضى نهايت خفا و كمون دارند ، لهذا متعارف گرديده است كه بعضى اشيا را بنعوت مذكوره موصوف ميگردانند و بعضى ديگر را موصوف نمىگردانند ، و اين معنى از جهت غفلت از احكام و خواص وجود است ، و تحقيق اين قانون لطيف و اين اصل شريف به اين نحو از بيان و برهان از خواص اين رساله است اخذ كن و غنيمت شمار كه در ما نحن فيه بغايت دخيل است ، بلكه در اثبات اصل مدعى در نزد تأمل صادق كافى و وافى است .
ثمرة " الهيّة " [ بيان آنكه حقيقت واحده از جهت واحده ، مصداق معانى متكثره مىتواند شد ]
از اين بيان و تبيان نيز منكشف ميگردد كه حقيقت واحده از جهت واحده منتزع منه معانى متعدده و محكى عنه مفهومات متكثّره و مصداق عنوانات متغايره ميتواند شد ،
هامش
( 1 ) - س 17 ى 46 .