حادثهء شبيب خارجى
ابو ضحاك شبيب بن يزيد بن نعيم بن قيس شيبانى از قهرمانان جهان و يكى از انقلابيهاى بزرگ عليه بنىاميه بود ، او مردى زيرك و در آرزوى رياست و حكمرانى بود ، و فرقه شبيبيه - يكى از فرقههاى ناصبى « 1 » - منسوب به اوست .
جاحظ در توصيف او چنين گويد : هرگاه سپاه دشمن به سوى او مىآمد ، اطراف آن حركت مىكرد و فرياد مىكشيد و منتظر اقدام كسى نمىشد و به دشمن حمله مىكرد ، او به همراه صالح بن مسرح در موصل عليه حجاج ثقفى قيام كرد و صالح بن مسرح كشته شد . و شبيب ادعاى خلافت كرد و حدود يكصد و بيست نفر با او بيعت كردند و قدرت يافت . حجاج ، پنج فرمانده را براى سركوبى وى گسيل داشت و او يكى پس از ديگرى ، آنها را از پاى درآورد و لشكريانشان را تارومار كرد ، سپس از موصل به قصد كوفه حركت كرد و اين بار حجاج ، خود به جنگ وى رفت - چنان كه مىدانيد - و ميان آنها ، جنگهايى به وقوع پيوست كه منجر به شكست حجاج شد و عبد الملك ، سپاهى را از شام به فرماندهى سفيان بن ابرد كلبى به كمك وى فرستاد و هر دو سپاه بر شبيب حمله كردند و بسيارى از يارانش را كشتند ولى شبيب با برخى از يارانش نجات يافت . هنگامى كه وى از پل دجيل - در اطراف اهواز - عبور مىكرد ، اسبش رم كرد و او زره و كلاهخود آهنين و سنگينى در برداشت ، سنگهاى زير سم اسب لرزيد ، و سمّ اسب در سوراخ كشتى فرو رفت و شبيب در آب افتاد . او هنگام افتادن در آب گفت :
لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا
« 2 » و در آب فرو رفت . پس از چند لحظه بالا آمد و گفت :
ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
. « 3 » و غرق شد . « 4 » دربارهء كيفيت كشته شدن وى ، مطالب ديگرى نيز نقل شده است . اين رويداد در سال 177 ( ه . ق ) به وقوع پيوست .
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به رسالهء تنزيله مختار ، تأليف علامه سيد عبد الرزاق مقرم موسوى ، چاپ نجف ، صص 10 - 12 - م .
( 2 ) - انفال / 44 : خداوند ، كارى را كه مىبايست انجام شود ، تحقّق بخشيد .
( 3 ) - انعام / 96 : يس 38 ، فصلت / 12 : اين تقدير خداوند قادر و داناست .
( 4 ) - وفيات الاعيان ، بيان و تبيين ، ج 1 ، ص 71 و خطط مقريزى ، ج 1 ، ص 355 و تاريخ ابن اثير ، دربارهء حوادث سال 77 ( ه . ق ) مراجعه فرماييد - م .