گويند عبيد اللّه بن زياد ، نخستين كسى بود كه هنگام فرار از بصره در سال 64 ( ه . ق ) درهمهاى تقلبى ساخت و پس از آن ، درهمهاى تقلبى در شهرها رواج يافت .
پولهاى اسلامى ، تاريخ طولانى دارد ولى ما به طور خلاصه مىگوييم كه سكههاى اسلامى در تمام پايتختها و مشهورترين شهرهاى اسلام از جمله عراق ، شام ، اندلس ، خراسان ، سيسيل ، هند و جز اينها ضرب مىشد . اين سكهها در حكومتها و دورانهاى مختلف از نظر شكل ، اندازه و نقش با يكديگر تفاوت داشتند .
در آغاز با خط كوفى بر روى سكهها مىنوشتند . سپس در زمان حكمرانى عزيز محمد بن صلاح الدين ايوبى در مصر ، سال 621 ( ه . ق ) به خط نسخ معمولى تبديل شد .
تا اوايل قرن دوم هجرى قمرى نام شهرى را كه سكهها در آن ضرب مىشد ، ذكر نمىكردند و قبل از نوشتن تاريخ ضرب ، لفظ سنة را مىآوردند . سپس لفظ عام را جايگزين آن كردند و در بيشتر اوقات چنين مىگفتند : ( شهور سنه كذا ) يا ( شهور عام كذا ) يا ( در روزگار حكومت فلان ) .
در ابتدا ، تاريخ با حروف به حساب جملهها نوشته مىشد . سپس با اعداد نوشته شد و در سال 614 ( ه . ق ) به قديمترين اثرى كه با اعداد ، تاريخگذارى شده بود ، دست يافتند .
در گذشته ، وجود ضرابخانه براى حكومت ضرورى بود ، چنان كه امروزه نيز اين ضرورت را احساس مىكنيم و تمام حكومتهاى متمدن داراى ضرابخانه هستند حكومتهاى اسلامى در تمام دورانها ، اين كار را انجام مىدادند و همهء پايتختها و شهرها ، اعم از بغداد ، قاهره ، دمشق ، بصره ، قرطبه ، محلى براى ضرب سكه داشتند ، به پولهايى كه در ضرابخانه ضرب مىشد ، مالياتى تعلق مىگرفت كه به آن ، پول هيزم يا دستمزد ضراب مىگفتند و مقدار آن يك درهم از يكصد درهم يعنى يك درصد بود ، و شايد اين ماليات در شهرهاى مختلف ، تفاوت داشت ، و حكومت از اين طريق درآمد خوبى به دست مىآورد .
صنعت ضرب سكه در آن دوران بسيار ساده و ابزار آن عبارت بود از يك مهر آهنى و كلماتى را كه مىخواستند بر روى سكه ضرب كنند ، وارونه بر روى آن حك مىكردند .
تاريخ الكوفة ( تاريخ كوفه ) ( فارسى ) — صفحة 326
مساهمون: سعيد راد رحيمى
ص٣٢٦