فقط در واسط درهم ضرب و سكهها را بزرگ كرد . تا زمان عزل خالد در سال 120 ( ه . ق ) درهمها بر روى سكههاى ( خالديه ) ضرب مىشد . پس از عزل خالد ، يوسف بن عمر ثقفى روى كار آمد او سكهها را كوچك كرد ، و عيار آن را هفت دانگ معيّن كرد و تنها در واسط سكهها را ضرب مىكرد تا اين كه وليد بن يزيد در سال 126 ( ه . ق ) كشته شد .
هنگامى كه مروان بن محمد جعدى ، آخرين خليفه بنى اميه به حكومت رسيد ، وى درهمها را بر روى سكه و به سبك حران در جزيره ضرب مىكرد و سرانجام او نيز به قتل رسيد .
حكومت عباسيان به روى كار آمد و عبد اللّه بن محمد سفاح درهمها را در انبار ضرب مىكرد و نقش دينارها را بر روى آنها حك مىكرد ، و بر روى آن مىنوشت ، « السكة العباسيه » و به مقدار يك حبّه و بعد دو حبّه از وزن آن كاست .
زمانى كه ابو جعفر منصور پس از وى به حكومت رسيد ، سه حبّه از وزن آن كم كرد و اين درهمها را 4 / 3 قيراط مىناميدند زيرا قيراط ، 4 / 1 حبّه بود و درهمها نيز چنين بودند و در سال 158 ( ه . ق ) سكهء هاشميه به وزن يك مثقال بصرى ضرب شد . مهدى محمد بن جعفر نيز سكهاى دايرهاى شكل ضرب كرد كه در وسط آن نقطهاى قرار داشت . ولى از موسى هادى بن محمد مهدى ، سكهاى در دست نيست .
ضرب سكه تا ماه رجب سال 178 ( ه . ق ) بدين صورت ادامه يافت و حدود يك قيراط و 4 / 1 حبّه كم ، از عيار آن كاسته شد ، چون هارون الرشيد ضرب سكهها را بر عهده جعفر بن يحيى برمكى نهاد ، و او نام هارون را در مدينه سلام و دررى محمديه بر روى دينارها و درهمها ضرب كرد و از هر درهم يك قيراط و يك حبه كم كاست .
مأمون ، دينارها و درهمهايى ضرب كرد و اسم برادرش محمد امين را از روى اين سكهها محو كرد . ديرى نپاييد اين سكهها به نام رباعيات مشهور شد ، و اين شيوه تا ماه رمضان سال 184 ( ه . ق ) ادامه يافت . و چهار قيراط و يك حبّه و نصف حبّه از عيار آن كاسته شد .
هنگامى كه هارون الرشيد ، جعفر را به قتل رساند ، ضرب سكهها را به سندى واگذار
تاريخ الكوفة ( تاريخ كوفه ) ( فارسى ) — صفحة 324
مساهمون: سعيد راد رحيمى
ص٣٢٤