تهديدى به شمار مىآمد . ماليات جديدى بر پرورش دام موجب ناراحتى شد ، و قانون صدور شناسنامه و گذرنامه را كوششى براى تحديد عبور و مرور آزادانه از خط دوراند تلقى كردند . مسئلهء اخير بهانهء شورش خونين منگلهاى پگتيا شد ( 1303 ش ) و شورش هم باعث سردى محسوسى در علاقهء قدرتهاى حاكم به اصلاحات و ايجاد شكاف ميان مصاحبان و امان الله گرديد . به نادر خان ، رهبر مصاحبان و وزير جنگ از 1303 ش تا 1308 ش ، سوءظن بردند كه در شورش منگلها دست داشته است . از اينرو از دربار اخراج و با عنوان سفير افغانستان به پاريس اعزام شد ؛ وى در 1305 ش / 1926 از اين مقام كنارهگيرى كرد تا از سياستى كه رژيم كابل دنبال مىكرد بر كنار باشد .
وقفه در اقدامات اصلاحى فقط مدت كوتاهى پاييد . امان الله ، در سفر هفت ماههاى كه به خاور نزديك و اروپا كرد ، از عقبماندگى افغانستان در راه نيل به دستاوردهاى امروزين ، بويژه در قياس با پيشرفتهاى مصطفى كمال آتاتورك در تركيه و رضا شاه در ايران ، سخت متأثر شد .
پس از بازگشت ، برنامهاى اعلام كرد كه در آن به يك سلسله رسوم اجدادى و امتيازات اكتسابى حمله شده بود ؛ اين برنامه از جمله شامل جلوگيرى از تعدد زوجات ، بهبود بخشيدن به وضع زنان ، مبارزه با فساد و حمايت از خانواده ، و جدا ساختن امور عمومى از مذهب بود . ولى فرصت آن را نيافت كه برنامهء خويش را به مرحلهء اجرا درآورد ؛ شورشى كماهميت كه شنواريها راه انداختند و شايد دستگاه جاسوسى انگليس
افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: گروهى از پژوهشگران
ص٢٧٧