رسيده بودند نمىتوانستند نقشههاى او را ناديده بگيرند .
انگليسيان پس از آنكه در اوايل قرن سيزدهم / نوزدهم در قسمت علياى درهء گنگ استقرار يافتند ، به امور افغانستان علاقهمند شدند . ( - نقشه 5 ) در 1223 - 1224 / 1808 - 1809 ، ماونت استوارت الفينستن « 1 » را به پيشاور فرستادند تا با شاه شجاع بر ضد اهداف شرقى ناپلئون پيمان دفاعى ببندد . اين ، سرآغاز تماسهاى مستقيم و مستمر رسمى و غيررسمى ميان دو كشور بود . چارلز مسون « 2 » ، نخستين نمايندهء مقيم در كابل از سوى انگليسيان در 1250 / 1835 به آنجا گسيل شد ؛ در 1253 / 1837 نخستين هيئت رسمى به رياست الگزندر برنز « 3 » به پايتخت آمد . سه ماه بعد ، هيئت مشابهى به رياست ايوان ويتكويچ « 4 » از روسيه وارد شد ؛ به اين ترتيب « مسابقهء بزرگ » روس و انگليس در آسياى مركزى آغاز گرديد . افغانستان به مدت مديدى آزادى تعيين سرنوشت خويش را از دست داد و بازيچهء استعمار اروپايى شد .
انگليسيان با حركت اول بازى را شروع كردند . آنها با اين باور كه توسعهطلبيهاى دوستمحمد و توطئههاى ظاهرا مؤثر روسها در كابل تهديدى براى منافع ايشان در هند به شمار مىرود ، دست به سياست ايجاد بىثباتى زدند و هدفشان نشاندن شاه شجاع ، دستنشاندهء پيشين خود ، بر تخت سلطنت بود ( شاه شجاع در لوديانا « 5 » در تبعيد به سر مىبرد ) . در ابتداى امر ، اين سياست قرين موفقيت بود . سيكها را به
هامش
( 1 ) .Mountstuart Elphinstone( 2 ) .Charles Masson( 3 ) .Alexander Burnes( 4 ) .Ivan Vitkevich( 5 ) .Ludhiana