ژنرال پولاك « 1 » از طريق تنگهء خيبر به افغانستان وارد شد و در 18 شعبان 1258 / 16 سپتامبر 1842 به كابل حمله برد و دو روز بعد 000 6 تن به فرماندهى ژنرال نات « 2 » از قندهار به آن پيوستند . بازار سرپوشيدهء معروف كابل را در 9 اكتبر به بهانهء تلافى ويران كردند . سه روز بعد انگليسيان از افغانستان عقب نشستند و به اين ترتيب به نخستين جنگ ميان انگليس و افغانستان خاتمه دادند . در اين احوال ، شاه شجاع ، كه حمايت انگليسيان از او سلب شده بود ، در 23 صفر 1258 / 5 آوريل 1842 اعدام شد .
پسرش ، فتح جنگ ، خود را پادشاه خواند ولى سرانجام تصميم گرفت كه كنارهگيرى كند و همراه لشكريان پولاك افغانستان را ترك گويد . او يكى از برادرانش موسوم به شاهپور را به جاى خود بر تخت سلطنت نشاند ولى سلطنت وى نيز تا زمانى پاييد كه دوستمحمد به پايتخت بازگشت ( 1259 / 1843 ) .
دومين دورهء سلطنت دوستمحمد با همان ضرورياتى آغاز شد كه در دورهء نخست با آن روبرو بود : كشور را از ويرانى نجات دهد و آنگاه به بازسازى امپراتورى بپردازد . امير از ادعاى خود نسبت به پيشاور و ايالتهاى ثروتمند دشت سند ، كه پس از اشغال مملكت سيكها در 1265 / 1849 زمام امورشان به دست انگليسيان افتاده بود ، منصرف شد و بر خلاف نصايح برخى از مشاورانش كوشيد كه با انگليسيان همپيمان گردد . بالاخره اين اقدامات به عقد پيمان پيشاور ( 1271 / 1855 ) منجر شد و بعدها مستمرى ساليانهاى به او اختصاص دادند . دوستمحمد ، كه
هامش
( 1 ) .General Pollock( 2 ) .General Nott