بدون شك سخن سيف در اين باره خطا و بىمورد است . زيرا « خزيمة بن ثابت ذوالشهادتين » به همراهى امام على عليه السلام در جنگ صفين شركت كرده است و اين مطلب را تمام دانشمندان سيرهنويس آورده بر آن اتفاقنظر دارند ، و سخن سيف را وقتى كه خلاف نظر و گفتهء همهء دانشمندان باشد حجت و اعتبارى نخواهد بود !
خطيب پس از ذكر مطالب بالا ، رواياتى را كه حاكى از شركت خزيمهء ذوالشهادتين در كنار امام عليه السلام در جنگ صفين ، و شهادتش در همان جنگ است آورده سپس مىنويسد :
در ميان اصحاب ، به غير از همين ( ذوالشهادتين ) هيچ كس ديگر وجود نداشت كه نام خودش ( خزيمه ) باشد و نام پدرش ( ثابت ) . و خدا داناتر است .
دانشمند ديگرى چون ابن حجر ، دو شرح حال براى « خزيمة بن ثابت » نوشته ، يكى زير عنوان « خزيمة بن ثابت ذوالشهاتين » صحابى سرشناس و معروف ، و ديگرى براى خزيمهء سيف آفريده ! ابن حجر در شرح حال اين خزيمهء سيف چنين مىنويسد :
و ديگرى خزيمة بن ثابت انصارى است . ابن عساكر در تاريخش از طريق ( حكم بن عُتيبه ) آورده است . . . [ تا آخر روايت دوم ] .
ابن حجر سپس اضافه كرده مىنويسد .
اين روايت را سيف بن عمر در كتاب ( فتوح ) خود آورده ، ولى خطيب بغدادى آن را مردود دانسته و گفته است . . .
و پس از نقل سخنان خطيب به اختصار ، نظريهء خود را چنين بيان مىكند :
من - ابن حجر - مىگويم كه سيف را گناهى نيست ، بلكه اين خلاف گوئى و آفت را راوى او ( عرزمى ) است كه چنين حديث دروغ و ناروائى را گفته است ! بله ، سيف در داستان ( جمل ) آورده است كه على عليه السلام در مدينه به سخنرانى برخاست و گفت . . . [ تا آخر روايت اول كه گذشت ] . « 1 »
هامش
( 1 ) . آيا شما از چگونگى اظهارنظر اين دانشمند بزرگوار دچار حيرت و شگفتى نشديد ؟
مترجم