« مقدمهء سيزدهم - در اينكه زمان مقدار حركت وضعي فلكية است »
مقدمهء سيزدهم آنكه ممكن نيست كه همهء أنواع تغييرات پيوسته باشد مگر حركت نقلهء تنها وحركت دورى از آن « 1 » .
شرح : غرض از اثبات صحت اين مقدمه اثبات اين معنى است كه زمان ، محفوظ در حركت وضعي است كه عبارت از حركت دورى فلكى است زيرا در مقدمه بعدى بيان خواهم كرد كه زمان از لواحق حركت است ودائما پيوسته وغير منقطع است وأنواع حركات وتغييرات غير از حركت وضعيّه منقطع وناپيوسته است بنابراين آنچه از حركات حافظ زمان است حركت دورى است نه ساير أنواع حركات .
توضيح اينكه تغيير يا دفعي است يا غير دفعي .
آنگونه تغييرى كه دفعي است نمىتواند پيوسته باشد ، چه آنكه روشن است كه اگر بطور يكدفعه حادث گردد ، دوام واتصال در آن بىمعنى است ونتواند متصل ودائم باشد .
هامش
( 1 ) - عبارت متن در چاپ بغداد 1369 غلط است ودر موارد مختلف اغلاط فاحش ديده شد از جمله در مقدمهء سيزدهم به جاى لا يمكن ، « يمكن » آورده است . عبارت اين است :
« أنه يمكن ان يكون شئ من أنواع التغيير متصلا الا حركة النقلة فقط والدورية منها » .
وعبارت درست اين است : « انه لا يمكن ان يكون شئ من أنواع التغيير متصلا الا حركة الوضعية والدورية منها » وبه هرحال در متن أصل كتاب كه آنكارا در سال 1972 چاپ شده است انه لا يمكن آمده است .