مىدانستند . عمر هم خود را در بعضى از مناسبتها پادشاه مىخواند . « 1 »
معاويه و امويان - و حتى بسيارى از مردم - آنان را ملوك قيصرى مىدانستند و در نظرشان اسلام و مسلمانى ، تنها شعارى بود كه در خدمت اين پادشاهى قرار داشت و به تقويت آن كمك مىكرد ؛ از اينرو اگر تشخيص مىدادند كه روزى مانع آنان از رسيدن به آمال و آرزوها و اهدافشان خواهد شد ، آن را در هم كوبيده از ريشه نابود مىكردند .
پس استفاده كنندگان اصلى فتوحات - خصوصا در درازمدت - همين قشر خاص بودند و هم اينان بودند كه اشياى نفيس را ربودند و زمينهاى بزرگ ، طلا و غنائم خالصى را براى خود برداشتند ، و نيز زنان زيبا - زنانى را كه به عنوان اسير و كنيز به اسارت درآورده بودند - مختصّ خود مىدانستند . در روزگار خلفاى سهگانه ، ثروت اينان به ارقام افسانهاى رسيده بود . متون تاريخى ، اين مطلب را تأييد مىكند . « 2 » در زمان حكومت امويان ، اين ارقام افزايش يافت و چند برابر شد . حكومت اموى حد و مرزى براى خود قايل نشد . اين حكومت اشرافى ، دين و ايمان چندانى نداشت . خالد قسرى ، حقوق سالانهاش به بيست ميليون درهم مىرسيد . اين در حالى بود كه اموال اختلاسى وى از صد ميليون تجاوز مىكرد . « 3 »
مىبينيم عمر بن خطاب كه گفته مىشود از زاهدترين مردم بود و حتى
هامش
( 1 ) . الفتوحات الاسلاميه ، ج 2 ، ص 290 ؛ حياة الصحابة ، ج 2 ، ص 256 ، نقل از : كنز العمال ، ج 2 ، ص 137 ؛ طبقات ، ج 3 ، ص 219 و از ابن جرير و ابن عساكر .
( 2 ) . ر . ك : م شاكلة الناس لزمانهم ، ص 12 - 18 ؛ الغدير ، ج 8 و 9 ؛ جامع بيان العلم ، ج 2 ، ص 16 و 17 ؛ البداية و النهايه ، ج 7 ، ص 164 ؛ ربيع الابرار ، ج 1 ، ص 830 ؛ التراتيب الاداريه ، ج 2 ، ص 24 - 435 ؛ عقد الفريد ، ج 4 ، ص 322 - 324 ؛ حياة الصحابة ، ج 2 ، ص 241 - 250 و ديگران .
( 3 ) . السيادة العربية و الشيعة و الاسرائيليات ، ص 24 و 25 و 32 . « درآمد ساليانهء خالد قسرى ، ده ميليون دينار بود » . ( البداية و النهايه ، ج 9 ، ص 325 ) .