شايد به واسطهء همين سياست عمر در سهمبندى بيت المال بر اساس تبعيض نژادى بود كه او عدالت خويش را ستود ، تا جايى كه گفت : « من عدالت را از كسرا آموختهام » ، آنگاه خشيت و خداترسى و سيرهاش را برشمرد . « 1 »
اگر اين نقل درست باشد ، اين پرسش مطرح مىشود كه چرا عمر عدالت را از كسرا آموخت ، و چرا از پيامبر عظيم الشأن اسلام عدالت نياموخت ، و اساسا كسرا چه خشيتى داشت ، و چه سيرهاى از كسرا عمر را شگفتزده كرده بود كه سياست خود را با آن مقايسه مىكرد ؟ !
اما سياست امير المؤمنين عليه السّلام كاملا برعكس سياست خلفاى پيشين بود .
على عليه السّلام اولين كسى بود كه براى ضعيفان سهمى از بيت المال تعيين كرد « 2 »
هامش
بغداد ، ص 38 ؛ كشف الاستار ، ج 1 ، ص 51 و نيز ج 2 ، ص 161 و 227 و 292 - 295 ؛ مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 192 و 275 و نيز ج 1 ، ص 89 و نيز ج 10 ، ص 32 ؛ مسند احمد ، ج 4 ، ص 475 ؛ المجروحون ، ج 1 ، ص 129 ؛ ابو يوسف ، الخراج ، ص 45 - 50 ؛ الغدير ، ج 6 ، ص 187 ؛ حياة الصحابة ، ج 2 ، ص 82 و 230 - 233 و 413 و 415 و 447 و 753 و 754 و 801 و نيز ج 3 ، ص 488 ، نقل از : طبرى ، ج 5 ، ص 19 و 23 و كنز العمال ، ج 3 ، ص 148 و نيز ج 2 ، ص 215 و 219 و بيهقى ، ج 6 ، ص 349 و 350 و ابن سعد ، ج 3 ، ص 122 و 212 و 216 و از مصادير ديگر .
شرح نهج البلاغه ، ج 8 ، ص 109 ؛ بهج الصباغه ، ج 12 ، ص 204 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 273 و نيز ج 2 ، ص 549 ؛ المصنف ، ج 1 ، ص 411 و نيز ج 4 ، ص 485 و نيز ج 5 ، ص 441 و 474 و 476 و 496 و 497 و نيز ج 6 ، ص 47 و نيز ج 7 ، ص 278 و 279 و نيز ج 8 ، ص 380 و نيز ج 10 ، ص 103 و 104 و 300 - 302 و نيز ج 11 ، ص 55 و 56 و 58 و 86 و 325 و 439 و همچنين در پاورقىها از منابع گوناگون .
كنز العمال ، ص 206 ؛ طبقات ابن سعد ، ج 4 ، ص 117 و نيز ج 3 ، ص 219 ؛ شوشترى ، قضاء امير المؤمنين ، ص 263 - 265 و همچنين كتب ديگرى كه به اين بحث و بحث قوميت و قوميتگرايى پرداختهاند .
( 1 ) . احسن التقاسيم ، ص 18 .
( 2 ) . الاعلاق النفيسه ، ص 199 .