عبد الخالق بن كرهرودى معروف به قاضىزاده كرهرودى
كرهرودى فاضلى عالم و محققى متكلم و سرايندهاى منشى و صوفى و از دانشوران روزگار شاهعباس بزرگ صفوى و از شاگردان شيخ بهائى است .
رسالهاى به فارسى در امامت تأليف كرده كه معروف است . در اين رساله مناظرهء خود با قاضىزاده ماوراءالنهرى در مجلس شاهعباس را ذكر كرده است . و علاوه بر آن مشتمل بر مطالب مفيد و تحقيقات بسيارى است و از آن رساله برمىآيد كه او رغبت زيادى به گفتار صوفيه داشته و متمايل به ارباب تصوف بوده است و در همين رساله ، به رسالهء بزرگى كه در موضوع امامت تأليف كرده ، اشاره كرده است و شايد اين رساله هم به پارسى تأليف شده باشد « 1 » . و در همين رساله كتابى ديگر ، از آثار خود را نام مىبرد .
قاضى عبد الخالق غير از قاضىزاده كرهرودى است كه محقق با غنوى نظرهاى او را در حاشيهء شرح حكمة العين آورده و مورد انتقاد قرار داده است و اين شخص از نظر زمان ، مقدم بر مترجم حاضر مىباشد .
و چنانكه مىدانيم گروهى از دانشوران بهعنوان قاضىزاده كرهرودى شناخته شدهاند .
كرهرودى منسوب به كرهرود است كه ديهى يا شهركى است بين همدان و اصفهان و من به آنجا رفتهام و در حال حاضر آبادان است .
و در همان رساله كتاب ديگرى از آثار خود را نام مىبرد .
هامش
( 1 ) - علاء الدّين كرهرودى مسمى به عبد الخالق ، از شاگردان شيخ بهائى است . رسالهء مزبورش به نام تحفهء شاهى است ، كه به نام شاهعباس تأليف كرده است و در نزد ما موجود مىباشد كه از بهترين كتابهايى است كه در اين رشته تأليف شده است و بيش از ده هزار بيت است و مذهب شيعه را به بهترين وجهى تنقيح نموده است ( روضات الجنات ، ذيل احمد خوارزمى . و در ، الذريعة ، ج 2 ، ص 328 ، الامامة ؛ در الذريعة ، ج 2 ، ص 228 ، اعتقادية و در الذريعة ، ج 3 ، ص 443 ، تحفة شاهيه آمده است .