معلوم نيست « 1 » .
قاضى نور اللّه در مجالس المؤمنين مىنويسد : قبر خواجه ربيع در كنار رودخانه طوس نزديك مشهد مقدس واقع است . و از ثقات آن ديار شنيده شد در وقتى كه حضرت امام الانس و الجن على بن موسى الرضا عليه آلاف التحية و الثناء با مأمون عباسى در طوس بودند به زيارت خواجه ربيع توجه مىفرمود . و كفاه هذا فضلا و شرفا .
مؤلف گويد : نظريه قاضى هم مانند شيخ بهايى رحمه اللّه خالى از نظر نيست .
از كنز الفوائد كراچكى به دست مىآيد ، ربيع بن خثيم ، عموى همام زاهد مشهور و صاحب حديث اوصاف مؤمنان و پرهيزكاران است و از بزرگان اصحاب حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام بشمار مىآيد و فرزند عبادة بن خثيم است .
مؤلف گويد : تنها اينكه ربيع بن خثيم ، عموى همام است ، دليل بر مدح ربيع نمىشود .
ابن عبد البر اندلسى مالكى ، كه از علماى عامه است در رساله فقهاى امصار مىنويسد : ربيع بن خثيم از اصحاب عبد اللّه مسعود بوده است و پارسايى را بر ساير وظايف ، ترجيح مىداده و كمتر به امور فتوايى توجه داشته است .
هامش
( 1 ) - هر سه نظر مؤلف بيرون از نظر نيست زيرا ، از كجا معلوم خواجه در رديف اشقيا باشد بلكه ، او با توجه به مقام ولايت در قتل او شركت كرده باشد . ديگر آنكه چرا از مجاهدانى نباشد كه خدا در قرآن از آنها تمجيد كرده است و دور نيست كه شركت او به امر مولا بوده باشد . سوم آنكه مقام شيخ بهايى عالىتر از آن است كه حديث مرسل را به امام عليه السّلام نسبت بدهد و تنها بخواهد به پاسخى برگزار كند . و پاسخ اينگونه خيالات را از كتاب بنيان الرفيع مرحوم حاج شيخ على اكبر نهاوندى رحمه اللّه و رسالهاى كه در شرح حال خواجه از اين جانب طبع شده است ، به دست خواهيد آورد - م .