و وجود همام را از جمله ستايشگرىها براى ربيع بن خثيم به شمار آوردهاند ليكن ، اين موضوع از نظر من بيرون از سخن نبوده است .
آرى ، از كتاب مطالب السئول وجود او نوعى مدح از جهت وى بوده است كه نوف بكالى و جندب بن زهير ربيع بن خثيم و برادرزادهاش همام ابن عبادة بن خثيم از اصحاب برانس و از پارسايان بودهاند « 1 » . اين گروه در يكى از روزها به حضور حضرت مولا على عليه السّلام شرفياب شدند و حديث را تا به آخر آن ادامه داده است براى چگونگى آن به روضه بحار الانوار در باب اندرزهاى حضرت مولا عليه السّلام بايد مراجعه شود .
به دنبال آنچه گفته شد يادآورى مىشود كه ، ربيع خثيم مشهور به خواجه ربيع است و نزديك به يك فرسخى روضه مقدسه در مشهد مدفون شده است ، و قبهء معروفى دارد و مردم به زيارت او مىروند و از وى ثناگسترى مىكنند تا آنجا كه خراسانىها او را معلم امام رضا عليه السّلام مىدانند « 2 » و شكى نيست ، اين نظريه كاملا اشتباه است . زيرا ، امام عليه السّلام معلمى جز خدا و رسول و يا پدر و جدش كه او هم امام است ندارد .
گذشته از اين ، به طورى كه پس از اين در تاريخ وفاتش خواهيم نوشت ، ربيع بن خثيم روزگار حضرت رضا عليه السّلام را درك نكرده است ، چه آنكه حضرت رضا عليه السّلام در سال دويست هجرت به شهادت رسيده است « 3 » و خواجه ربيع در سال 62 هجرت يا نزديك به آن وفات يافته است .
هامش
( 1 ) - برانس جمع برنس به ضم با و نون ، كلاه درازى بود كه پارسايان بر سر مىگذاردند .
( 2 ) - ممكن است مراد از معلم ، معلم به ضم ميم و فتح لام باشد يعنى اعلام شده از طرف حضرت رضا عليه السّلام ، چنانكه پس از اين از بيان شيخ بهايى استفاده مىشود و سپس اين كلمه در اصطلاح عوام ، معلم خوانده شده است - م .
( 3 ) - در بحار 49 / 2 مىنويسد : در تاريخ وفات حضرت رضا عليه السّلام اختلاف است و ميانگين همه اقوال در ماه صفر سال 203 هجرى است - م .