تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 356

مساهمون:

ص٣٥٦
و بعد از اين ترجمه سيد جمال الدّين رضا بن احمد بن خليفه جعفرى ارمى را خواهيم نگاشت . و از قراين ظاهرى به دست مىآيد ، سيد جمال الدّين نواده ديگرى از سيد صفى الدّين خليفه است .

شيخ اقدم ابو عبد الرحمن خليل بن احمد بن عمرو بن تميم يحمدى ازدى فراهيدى

و بعضى هم او را فرهودى بصرى نحوى ، گفته‌اند . خليل ، استاد سيبويه نحوى مشهور ، و مؤلف كتاب العين در لغت ، و به‌وجودآوردنده ، علم عروض بوده است . به طورى كه اصحاب ما اظهار داشته‌اند خليل ، از اصحاب حضرت صادق عليه السّلام بوده ، و از حضرتش روايت مىكرده است . خليل ، بزرگى جليل القدر و عظيم الشأن ، و در فن نحو و ادب از همهء نحوىها و اديب‌ها بالاتر بوده است . وى دانشورى امامى مذهب به شمار مىآيد و علم عروض را به او نسبت داده‌اند و در روزگار حضرت صادق بلكه ، حضرت امام باقر عليهما السّلام مىزيسته و پيشواى علم نحو و لغت بوده است . به زودى در شرح حال ابو الاسود دئلى از شرح لباب نقل خواهد شد كه خليل نخستين كسى بوده ، كه علم نحو را استنباط كرده است ليكن اين اظهار نابجاست بلكه ، او نخستين اديبى است كه فن عروض را استنباط ، و آن را در پنج دايره منحصر قلمداد كرده ، و به استخراج پانزده بحر از آن دست يافته است . پس از او اخفش به بحر ديگرى به نام خبب دست پيدا كرده است .