و انوار سهيلى و مخزن الانشاء و اخلاق محسنى و روضة الشهداء و اختيارات نجوم در ميان مردم مشهور است . و گاهى به گفتن شعر نيز ميل مىنمود « 1 » .
و از جمله قصائد او كه در مدح حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مذكور شده دو بيت واقع مىسازد .
ذريتى سؤال خليل خدا بخوان * و ز لا ينال عهد جوابش بكن ادا
گردد تو را عيان كه امامت نه لايق است * آن را كه بوده بيشتر عمر در خطا
توضيح اين مقال على سبيل الاجمال آن است كه مطابقه جواب با سؤال در
وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ . . .
« سوره بقره / 124 » و علو مقام ابراهيم از طلب محال ، دليلى است بديع المثال بر آنكه ظالم كافر گمراهكننده در هيچ حال لايق امامت نيست .
و تفصيل اين استدلال با نقض و ابرام در كتاب مصائب النواصب كه از مؤلفات اين فقير مستهام است سمت تقرير و تحرير يافته است و ماجرايى
هامش
( 1 ) - شعرى كه در حبيب السير آمده مطلع زير است ، كه از مجالس النفائس نقل كرده است :سبز خطا ز شك تر غاليه بر سمن مزن * سنبل تاب داده را بر گل نسترن مزنبديهى است مولانا ، كاشفى طبع شعر شيوايى داشته ، و انواع شعر را استادانه مىگفته ، ليكن ديوان شعرى ترتيب نداده است ، در مقدمه بدائع الافكار مىنويسد : كاشفى نيز مانند اكثر دانشمندان عصرهاى ميانه ، سخنور و سخنشناس زبردست بوده ، و شعر سبز خطا را شاهد آورده ، پس از آن اضافه مىكند ، موافق اخبار سام ميرزاى صفوى ، كاشفى دو ، ديوان فارسى و تركى تنظيم و تدوين كرده بوده است ، كه وجود ديوان ثانى او مورد شبهه مىباشد ، همانطور كه نوشتيم ، كاشفى ديوانى نداشت ، و سام ميرزا ذيل احوال نظام الدّين احمد سهيلى كه پس از اين ذيل انوار سهيلى به نام او اشاره مىشود ، از كاشفى ياد كرده كه كتاب انوار سهيلى را به نام او نوشته ، و در ضمن احوال سهيلى مىنويسد : سهيلى دو ديوان تركى و پارسى داشته ، و در تذكرة الشعراء كه معاصر با سهيلى بوده به اين دو ديوان اشاره كرده ، و آنكه مقدمهنگار ، ديوان تركى او را مورد شبهه قرار داده ، بدان منظور است كه وى پارسى زبان بوده نه تركى بيان - م .