حسن بيك روملو در احسن التواريخ مىنويسد : ملا حسين ، واعظ ( كاشفى ) در سال 910 هجرى درگذشته ، و روزگار مرگ او ، در چهارمين سال سلطنت شاه اسماعيل صفوى ، و ششمين سال مبارزه شاه اسماعيل با شيبك خان ازبك بوده است « 1 » .
و در همان تاريخ مىنويسد : ملا حسين در فن ستارهشناسى ، و نامهنگارى ، بر مردم روزگارش برترى داشت ، و از ديگر علوم نيز بهرهاى به كمال داشت و از آثار او جواهر التفسير و روضة الشهداء و انوار سهيلى و اخلاق محسنى و مصابيح القلوب و اختيارات و مخزن الانشاء و امثال اينها است ، انتهى .
مؤلف گويد : به پندار من ، كتاب مصابيح القلوب از نوشتههاى او نمىباشد ، بلكه از نگارشات ملا حسن بن حسين شيعى سبزوارى است كه در حدود پس از هفتصد هجرى مىزيست ، و شاهد بر اين مدعا آن است كه ملا حسين ، در بسيارى از مواضع روضة الشهداء از مصابيح القلوب مطالبى را يادآور شده است .
و از آثار او ، رسالهء علويه است « 2 » و من برخى از فوائد را كه از آن كتاب نقل شده است ، ديدهام ، و از آثار او كتاب المرصد الاسنى فى استخراج
هامش
( 1 ) - مقبرهاش در سبزوار مزار عمومى است و به نام ( پير كاشفى ) معروف مىباشد ، و قبرش در ميان باغى به طرز جالب توجهى بنيان گرديده است - م .
( 2 ) - رساله علويه همان رساله عليه است كه شرح چهل حديث از احاديث نبويه بود ، و ملا حسين اين رساله را به نام ابو المعالى على مختار نسابه عبيدلى تأليف كرده ، و سال 875 هجرى از تأليف آن فارغ شده ، و در پايان آن در ضمن اشعارى گويد :ز هشتصد فزون بود هفتاد و پنج * كه گشتيم از اين نقده گنجينهسنج
درين بارگاه نقابت پناه * پسنديده گر شد زهى عز و جاه
به بازار لطفش كه دار الوفا است * قبولى اگر يابد اقبال ماست