لامية العجم ، چكامهاى طولانى است كه بيش از شصت بيت مىباشد ، و طغرايى در آن به غرائب حالات خود پرداخته ، و در سال 505 هجرى به سرودن آن اقدام نموده است ، و از پارهاى از اشعار او استفاده مىشود ، كه در هنگام سرودن آن چكامه 57 ساله بوده است « 1 » ، و بنابراين مىبايد آن چكامه را در اواخر عمرش سروده باشد ، و خدا داناست كه پس از آن ، چند سال زيسته است .
شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد ، مؤيد الدّين حسين بن على اصفهانى منشى معروف به طغرايى فاضلى دانشور و سرايندهاى اديب بود و مذهبى درست داشت و در سنين متجاوز از شصتسالگى ، به دست ستمگران از پاى درآمد « 2 » .
هامش
مختلف از پاى درآورد ، در يكى از شبها به جهت آب خوردن رفته بود اسير بن جابر كمين كرده و او را دستگير نمود و به قتلش آوردند و سرش را از بدن جدا ساختند يكى از آنها با پايش به سر بريدهاش زده استخوانى از سرش جدا شد ، و به پاى او فرورفت و از زخم آن درگذشت ، و بدينوسيله صد تن از آنها كشته شدند ، مطلع قصيدهء وى اين است :اقيموا بنى امى صدور مطيكم * فانى الى قوم سواكم لا أميل( 1 ) - شعرى كه دليل بر آن است كه در هنگام سرودن لاميه 57 ساله بوده اين شعر است كه در هنگام ميلاد فرزندش سروده :هذا الصغير الذى وافى على كبر * اقر عينى و لكن زاد فى فكرى
سبع و خمسون او مرت على حجر * لبان تأثيرها فى ذلك الحجر- م .
( 2 ) - طغرايى سال 453 هجرى در جى اصفهان متولد شد ، و به اختلاف در سال 513 يا 514 يا 515 هجرى قمرى كشته شد ، و در آن حال شصت سال يا نزديك به هفتاد سال عمر داشت ، و قتلش را چنان نوشتهاند ، پس از آنكه سلطان محمود سلجوقى ، بر برادرش سلطان مسعود ، كه طغرايى وزير او بود چيره شد ، نخستين كسى كه از اطرافيان مسعود دستگير شد ، طغرايى بود ، هنگامى كه خبر دستگيرى او به سمع وزيرش شهاب اسعد ، كه او هم سمت طغرانويسى را داشت رسيد براى اينكه نظر محمود را به وى جلب نكرده