و اضافه كرده است كه گمان نشود كه حسين واسطى ، همانا مؤلف كتاب العيون الحكم و المواعظ و ذخيرة المتعظ و الواعظ است ، زيرا مؤلف اين اثر ، شيخ على بن محمّد ليثى واسطى است كه روزگارش پس از روزگار سيد مرتضى رحمه اللّه بوده است .
عبد القاهر قرشى ، در اواخر كتاب الجواهر المضيئة فى طبقات الحنفية « 1 » مىنويسد : واسطى ، به كسر سين و طاى بىنقطه ، منسوب به واسط است ، كه نام پنج موضع بوده است ، يكى از آنها واسط عراق است ، كه گروهى بسيار از دانشمندان متفنن ازآنجا برخاستهاند ، و ديگرى واسط رقه ، و سومى واسط ثوقان است ، كه نام دهكدهاى است در باب ثوقان كه آن را واسط اليهود گويند ، و چهارمى واسط مرزآباد است ، و پنجمين واسط بلخ است ، كه نام دهكدهاى از دهكدههاى بلخ است « 2 » .
شيخ حسين بن عبيد اللّه واسطى
واسطى ، از بزرگان مشايخ قاضى ابو الفتح كراچكى بوده است . و به طورى كه از كنز الفوائد كراچكى به دست مىآيد ، از تلعكبرى روايت مىكرده
هامش
( 1 ) - در مجلد اوّل كشف الظنون مىنويسد : شيخ محيى الدّين عبد القادر بن ابى الوفا محمّد قرشى مصرى حنفى سال 775 هجرى درگذشته است ، و به طورى كه خود گفته اثرش را از استادش قطب حلبى و علاء بخارى و ابو الحسن سبكى و على ماردينى استفاده كرده است ، و تراجم را به ترتيب حروف ايراد كرده و به ذكر كنى و القاب و انساب پرداخته و آن را به كتاب الجامع كه مشتمل بر فوائدى است پايان داده ، و به مناقب ابو حنيفه اشاره كرده و ازآنجاكه نخستين تأليف در اين خصوص بوده ، خالى از اشتباه نيست ، و همان كتاب را شيخ ابراهيم حلبى متوفى 956 تلخيص نموده است و به ذكر ارباب تأليف پرداخته است - م .
( 2 ) - واسط منحصر به اين پنج موضع بوده ، در كتاب معجم البلدان به محال ديگر هم ، به همين نام همراه با مطالب متنوعى ، اشاره كرده است قابل ملاحظه است .