جلال الدّين ، كمال الدّين ، حسين بن خواجه شرف الدّين عبد الحق اردبيلى ، معروف به الهى
بزرگى صاحب مقام ، و از مواليان حضرت مولى على عليه السّلام بود ، و گاهى هم به لقب كمال الدّين ، خوانده مىشده است .
الهى ، فاضلى دانشور و متبحرى كامل و سرايندهاى جامع و ماهر در علوم عقلى و نقلى بوده است ، و به طورى كه از اجازات و افادات و تعليقاتش به دست مىآيد ، در فن طبابت نيز استاد بوده ، و به فراگيرى انواع علوم مىپرداخته است .
الهى ، از شيعيان پاكباخته بود و در مذهب حق تشيّع ، تعصبى ويژه داشت . تا به جايى كه نابخردان او را به غلو نسبت دادهاند ، و على اللهى مىدانستهاند و حال آنكه تعصب وى ، از ناحيه علاقهمندى و كثرت ارادت ، به مقام مقدس حضرت مولى و خاندان ولايتمدار آن حضرت ( صلوات اللّه عليه و آله ) بوده و اين حقيقت را ، خود در آثارش به صراحت ايراد كرده است .
الهى ، در روزگار ظهور شاه اسماعيل صفوى و در زمان پادشاهى شاهتهماسب مىزيست ، و گويند ، نخستين دانشورى است كه آيين شرعى شيعه اثنى عشرى را ، در آن روزگار ، به قلم ارادتمندانه خويش ، به پارسى تصنيف كرد و آنچه را كه تا زمان تسلط سنىها پوشيده بود ، آشكارا ساخت .
الهى در دوران نشو و نما و به منظور فراگيرى مراتب فضل و كمال ، از اردبيل به شيراز و هرات و ديگر از شهرها ، هجرت نمود ، و پس از آنكه از رشتههاى مختلف بهرهء كامل برده ، عطف توجه ، به زادگاه خويش نموده و