در يك محلى از رجال خود بدانها اشاره كرده ، دليل بر عدم مهارت او در ، فن رجال است « 1 » .
و اما وجهى را كه شيخ معاصر در امل متذكر شده ، وجهى نيست كه سيد مصطفى در نقد الرجال در نظر گرفته است زيرا ، ابن داود در رجال خود بههيچوجه از علامه نظريهاى نقل نكرده ، تا دليل بر آن باشد كه اعتراضات او عليه علامه حلى باشد .
و نيز گويد ، قابل توجه است هرگاه ، ابن داود در رجال خود از كتابهاى اصحاب ، مطالبى نقل كند كه آنها در آن كتابها وجود نداشته باشد ، بر او ايرادى نيست . زيرا ، اكثر اين اشتباهات از ناحيه اختلاف نسخهها و زياده و كمى آنها است كه از جانب مؤلفان به وجود آمده است . چه ، پس از آنكه اثر خودشان را منتشر كردند و در اختيار مردم قرار گرفت و نظريهء تازهاى پيدا كردند ، نسخههاى ديگر را تصحيح نكردند و به حال خود
هامش
( 1 ) - در روضات الجنات ذيل مطالبى كه از نقد الرجال تفريشى نقل كرده است ، مىنويسد :
« مراد از اشتباهاتى كه سيد مصطفى به وى نسبت داده همان گونه اشتباهاتى است كه راجع به اوصاف رجال و ضبط اسماء و القالب و اقوال آنها داشته است . و اين معنى هم بالعيان ظاهر است و شاهد بر آن ، نظريه ملا عبد اللّه شوشترى محقق معروف است كه در برخى از حواشى خود بر تهذيب نوشته است كه ، كتاب ابن داود شايسته اعتماد نمىباشد زيرا ، خلل بسيارى در نقل از متقدمان و نقد و تمييزى كه از آنها كرده است در آن ديده مىشود . خصوصا مير مصطفى مؤلف نقد الرجال كه از شاگردان محقق شوشترى بوده ، و رجال ابن داود را كثير الاغلاط معرفى كرده است . بنابراين جاى آن نيست كه اعتراضاتى كه مؤلف امل الآمل در آن فرض كرده و در بالا ، مؤلف رياض بدان اشاره كرده است متوجه به اعتراضاتى بدانيم كه ابن داود به علامهء حلى داشته است .
علامه ممقانى رحمه اللّه در تنقيح المقال ازآنپس كه نظريه مؤلف امل را تأييد كرده از حائرى نقل نموده اغلاط كتاب وى از آن نظر است كه كتاب او مشتمل بر اشتباه بوده است چنانچه « جش » را به جاى « كش » و « كش » را به جاى « جش » ( يعنى نجاشى را به جاى كشى و برعكس ) آورده است و در مدح و وثوق رجال نيز اشتباه كرده است و ممكن است اينگونه اشتباه از ناحيهء بدخطى اصل نسخهء او بوده باشد كه هر ناسخى طبق سليقه خود مطلب او را استنساخ كرده است و نسخه هم به اطلاع او نرسيده كه تصحيح شود و به حال غلط باقى مانده است - م .