Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 250

Contributors:

P.250
مليح نوعي از عوبيج بزرگ برگ سرخ است ملوخيا وملوخيه خبازى بستانيست مليون وملونيا خربزه كرمك است مليطن بلغة اندلس بقلهء يمانيه است مليطنى بيونانى اثمد است مليطويا زاج سياه است ملينون زنجفر مخلوقست ملينيون قنطوريان رفيق است مل سبساليوس است ملكا إكليل الملك است ملطاة دينساقوس است وملاح بضم أول وتشديد ثاني اندرو طاليس وبلغة مغرب قاقلى ملوح بلغة شام قطف بحريست ملخ بقح أول وثافى وخاء معجمه اسم فارسي جراد است ملين اسم هندى كندس است ممسك الأرواح اسطوخودوس است ممسك الحوامل دواء المسك است مملولا بهندى طرو غلوديس است من اسم عربى جميع شب يمنست كه منعقد كرد وشيرين كردد ومثل ترنجبين وگز نكبين هر چه بر نبات سمى منعقد شود سم است مانند قسمي از سكر العشر وانچه از نباتات قابضه حاصل شود قابض واز مسهله مسهل منج بفتح أول بيخيست وبكسر أول درخت بدام تلخست منج زراو شيان اسم فارسي است وآن تخميست شبيه بنانخواه وسرخ وباليده تر از آن ونزد بعضي تخم خيزى بريست مسكر ومفرح واكثار أو مغير عقل است منبسم درحب المنسم مذكور شد منطر انبك اس است منشنه بلغة مصر غاليس است منصف اسم مطبوخ است منتجوشه ناردين است مندا غورس بيونانى بيروج است منبثور خيرى وخشخاش را شامل است منبل بشيرازى اسم نيمه است منك بهندى ماش است مندوه بهندى نوعي از دخن است منبر بهندى طباشير است منسل بهندى زرنيخ سرخ است ماندگى بهندى ضفدع است مندوهل بهندى جوزالقى است منجهت بهندى فوه است موا اسم نياتيست برگ وساقش شبيه بشبت وساقش از ان سطبرتر وتا بقدر وزرع وبيخش باريك ودراز مايل بزردى ومتفرق وبعضى كج وخوشبو ودر خائيدن دهانرا كرم مىكند وبا اندكى گزندگى وبه فارسي ريشهء والا گويند وآن سنبل جبلى است چنانكه انطاكى تصريح نموده وقوتش تا دو سال باقيست در دويم گرم ودر سم خشك وباقوة قابضه ومدر بول وحيض وملطف ومنوم ومفتح ومسكن درد مثانه وكرده كه به سبب اجتماع فضون باشد وجهة رياح معده وتحريك باه ونضج منى ورفع بخار بدبوئى وبلغم ولزوجاة وتصفيهء آواز وامراض عصب نافع وجلوس در طبيخ أو جهة عسر البول احتباس حيض مفيد ومضر سپرز ومصلحش تخم كرفس وغسل ومصدع ومصلحش راند تخم كرفس وعسل ألم ومصلحش خيسانيدن در سركه وقدر شربتش تا دو مثقال وبدلش نيموزن أو سنبل الطيب ونميوزن جوز بو است وگويند بوزن أو فطر اساليون وشيخ الرئيس در تعريف مو فرموده كه بيخيست مختلف الشكل ودر رنگ شبيه بغاريقونست وابن جزله گويد بيخيست سفيد مايل بزردى ودراز وخوشبو وبغدادى وابن تلميذ وجمعى كثير بتهجى كه در أول تعريف أو مذكور شد قايلند وتعريف مذكور بر ريشهء والا صادق مى آيد موميائى بلغة يوناني بمعنى حافظ الأجساد است وبه فارسي موميائى نامند آب چشمه ايست كه در بلاد فارس مانند قير منجمد مىشود ودر بعضي جبال گيلانات ولرستان نيز موجود است وعرق الجبال نيز گويند وانچه در سواحل درياى مغرب يافت مىشود وبخوبى فارسي وبلاد إيران نيست وبهترين أو سياه براقيست كه بوى بدى نداشته باشد وأرسطو فرموده كه بهترين أو آنست كه چون جگر گوسفند را در گرمى ذيح باريزهء نى شكسته شق كرده بر آن بمالند التيام يابد در أول سيم گرم ودر دويم خشك ونزد بعضي خشكى غالب گرمى اوست وقوتش تا چهل سال باقيست واو مقوى دل ومفرح ومحلل مواد بارده ومقوى اعضاى باطني وظاهرى ومجفف رطوبات ومعين باه وحافظ أرواح بدني ولطيف وسريع النفوذ وجهة فواق وفالج ورعشه ولقوه وسمومات مشروبه ودرد معده ووجع الفؤاد وتقوية معده واختناق رحم جميع امراض بارده ونفث الدم وجراحات مثانه وسلس البول وابتداى جذام وداء الفيل وثقل زبان وگزيدن عقربى وشرب محلول أو در روغنها وضماد أو جهة شكستگى اعضا وبيرون رفتن مفاصل وكوفتگى وپاره شدن عصب وغضل بيعديل وبا عناب وأمثال آن جهة سرفه وبا سكنجبين جهة خفقان وبا آب كرفس جهة سپرز ودر هر علتي با معاون ومناسب أو آشاميدن بهتر است وقطور أو با روغن گل سرخ جهة گرانى سامعه وبا كافور جهة امراض بيني وسعوط أو با آب مرز نجوش ومانند آن جهة شقيقه وصرع وامراض دماغى وغرغرهء أو با رب توت ومانند آن جهة ورم گلو وبا شير جهة اعضاى تناسل ويكقيراط أو با دو دانگ گل ارمنى ويكدانگ زعفران جهة صدمهء جگر ومعده وبا آب كاسنى وعنب الثعلب وطلاى أو با روغن كاو جهة گزيدن عقرب وحمول أو با روغن زيتون با زنبق جهة تقطير البول واسترخاى مقعد دغديوط ودلوك أو با عسل جهة لكثه زبان ومسوح أو با روغن نارحيل ومانند آن بر قضيب وانثيان وحوالي آن جهة تحريك جماع وبا اشربهء مناسبه جهة تب ربع نافع ومضر محرورين ومصلحش سكنجبين وقدر شربتش در شكستگى اعضا نيمدرهم ودر ساير امراض از يكقيراط تا يكدانگ وبدلش فقر اليهود است وأرسطو گويد كه چون موميائى خوب را با پيه خوك غير نمكشور در أصم مادر زاد گذارند رفع كرى مىكند موميائى انسان دراز منهء سابقه بجهة حفظ جسدميت از تعفن بمر وعسل وفقر اليهود وأمثال أو طلا مينموده اند وچون أكثر دخمهاى بلاد مغرب را آب محيط گرفته هر چه از أجساد واعضاى قويتر أمواج بحر بساحل رسانيده وميرساند آن را جهال بجاى موميائى صرف نموده ومىنمايند واز رصد الا قاليم بليناس ظاهر مىشود كه در معمورى طرف مغرب جزاير خالدات بوده وبالفعل سياهان مغربست وچندين درجه معموره در آب مغمور است وافريقى در كتاب اعتماد ثقلنموده كه موميائى دو قسم است
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 250 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )