Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 253

Contributors:

P.253
غثيان وغشى است وقدر شربت از جرم أو تا سه مثقال از آب أو سه دقيه وشراب أو جهة جنون وماليخوليا وتقوية باه وسكره أو مسهل كرم شكم وحب القرع وجهة تقوية هاضمه ومهرا كردن لحوم موثر وخاكستر پوست أو جالى ودندان وگلف ونيكو كنندهء رخسار ورافع نمش وجرب وحكه وبا حنا مقوى موى در روغن أو كه كوبيده وجوشانيده واز آن اخراج كنند شربا وضماد أو جهة تقوية فم وتوليد پيه كرده ورفع درد مثانه ورياح آن ودرد كمر وزانو وبواسير وتحريك ماه سفيد وشربتش تا سه مثقالست نارجيل بحرى ثمريست غلاف دار مانند غلاف نارجيل وبقدر خربزه وطولانى مىباشد ومنبت أو معلوم نيست واز روى دريا اخذ ميكنند ومغزش سفيد مايل بزردى وسطبر وبسيار صلب وپوست أو تيره مايل بسرخى مانند ناجيل وغلافش سياه وسطبر وخوردن آب از غلاف أو رافع سموم ومضرات آنها است واو مقى قوى ويكقيراط أو كه بر روى سنگ سائيده باشند در رفع سموم هوام وافعى وافيون وأمثال آن مجرب وقويتر از ترياق كبير وعلامت خلاصي از سم دفع قى است وتا قى كند بايد مكرر داد وضماد أو بر موضع گزيدهء عقرب وزنيور وهوام رفع ألم آنست در ساعت وبقدر يك برنج در هفته يكدد بار با كلاب بنوشند حافظ صحت ورافع لرز تبهاى مركبه وبارده وفالج ومفاصل است بقي ورافع مضرة هواي وبائى واختلاف آبهاست وجاذب أخلاط رويه از عمق بدن ورافع اوست بتكرار قى وچون در بدن خلطى نباشد تحريك قى نمىكند وگويند زياد أو قتالست نارنج معرب از نارنگ فارسيست وريشه وپوست درخت وپوست نارنج وشكوفه وتخم أو در دويم گرم وخشك وترشى أو در آخر دويم سرد وخشك وبالزوجتى كه موافق سينه ونزلات وسرفهء حار است ودر برگ وپوست أو تفريح عظيم وجميع اجزاى أو در همه أمور بهتر از ترنج وضماد پوست زرد أو با سركه جهة درد سر مجرب وشرب يك درهم ونيم كه خشك كرده باشند با آب گرم جهة بيچش واخراج كرم شكم وقى وغثيان از مجربات وضماد پخته مهراى نارنج بتمامه جهة جرب وحكه وجوششهاى سرد نرم كردن موى جلد وبدن بيعديل وبوئيدن أو وبرگ أو رافع طاعون وفساد هوا وآب خيسانيدهء پوست وشكوفه أو جهة عسر ولادت مجرب وحمول أو تدرحيض وشرب أو رافع سم عقرب وهوام وترشى أو با شكر مسهل صفرا ومدر آن ورافع خمار وامراض حارهء عصب غير صحيح واكثار أو مضعف جگر ومصلحش عسل وشكر ودو درهم از تخم مقشر أو زياق گزيدن جانوران وبدو سه شرب ريشهاى باريك درخت أو با شراب همين اثر دارد ودر ساير منافع مانند ترنج وليموست وضرر نارنج باعصاب كمتر است وروغن نارنج كه پوست أو را با شكوفه وروغن كنجد سه هفته در آفتاب گذاشته باشند ودر جميع افعال قويتر از روغن ناردين ودو مثقال آن پاد زهر سموم باردهء حيوانيست وبوئيدن شكوفهء أو مقوى دماغ ومحلل زكام وعرق أو كه مسمى بعرق بهار است ودر دويم گرم وخشك وجهة ضعف دماغ وتفريح وتقوية اشتها وباه وستده مصفاة ونزلات ودرد سينه وقولنج ريحى وبيچش وخفقان وغشى ومداومت أو هفت روز ودر روزى دو وقيه با شكر وربع درهم مرجان جهة رفع سپرز از مجربات وبا آب كرفس جهة اخراج سنگ مثانه وكرده وشرب أو ناشتا جهة قطع اسهال رطوبى نافع وحمول أو با پشم جهة اصلاح رحم وبا شير ماديان جهة اعانه بر حمل از مجربات دانسته‌اند واكثار بوئيدن أو مورث بيخوابى وهو مضر عرق بهار است ومصلح أو گلاب وقوتش در ظرف مس تا هفت سال باقي است ودر شيشه تا يك سال نار قيصر اختلاف عظيم درا وواقعست وانطاكى گويد نباتيست باريك ساق وبسيار سرخ وگلش مايل بزردى وخوشبوئى واز روم آرند ودر مصر أو را ساق الحمام گويند وانچه در كتب سود معلوم مىگردد وقسمى از هو فاريستونرا كه دادى رومى گويند بلغة ايشان تاكسير هندى باشد وبجهة سرخى ساق نار قيصر ودر مصر ساق الحمام نامند نارمشك اسم فارسي شكوفه نباتيست سرخ مايل بزردى واز نخود بزرگتر ودير شكل شبيه با نار كوچكى كه گلش نريخته باشد ودر خراسان كثير الوجود است ودرخت أو بقدر درخت أنار ونزد بعضي أو ونار قيصر يكچيزند وآن اصلى ندارد چه در سفوف أرسطو هر دو مذكورند وان در أول دويم گرم وخشك ومانع صعود بخارات بدماغ ومقوى دل وجگر ومعده وامعا وملطف أخلاط ومانع تحليل أرواح وجهة ماليخوليا واسهال ونزف الدم وضماد أو جهة رفع عرق وتجفيف زخمها نافع ومضر شانه ومورث زردى رخسار ومصحلش روغن بادام وكاسنى وقدر شربتش دو مثقال وبدلش نيم وزن أو پوست پسته وبوزن أو زنجبيل وسدس أو سنبل الطيب است تاطف به فارسي حلواى قپده نامند كثير الغذا وموافق سينه وريه وسرفه وخلط بلغمى ومسمى بدن وجهة انصباب سودا بمعده نافع ومضر محرورين ومصلحش ترشيهاست نار فارسي ابن جزله گويد چون مر را با تيوعات مغشوش كنند باين اسم مسمى است وبغدادى نار را بمعنى أنار فارسي كه رمانست حمل كرده ووجه تسميه نپسنديده وممكن است كه بمعنى اتش باشد چه مرمغشوش بتيوحات زجمله سموم ودر احراق مانند آتش است چنانكه نار فارسي اسم مرض حاريست نافوخ بلغة بغداد اسم بيخ دلبوث است ناغبست اسم يوناني نار مشك است ناموس بق است ناردين برى شامل اسارون وفواست نازدين اسم يوناني مطلق سنبل است ناردين اقليطى سنبل روميست نا عمه بلغة اندلس لسان الإبل است نافذ بلغة أهل إكسير زنبق است ناركيوا ماركيوا است ونزد اين بيطار دو چيزاند واز تعريف أو ظاهر نمىشود كه دو چيز باشد ونزد بعضي خشخاش زهديست ناك كيسر اسم هندى كبابه است ناكسير بلغة هندى قسمي از هو فاريقونست ناريل بلغة هندى ناز حيلست نانا بهندى نغغ است ناكدون بهندى عود الحية است ناخن