Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 249

Contributors:

P.249
مكس اسم فارسي وبابست مكس عسل اسم فارسي نحلى است مكر بهندى تمساح است مكهار بهندى تودريست مكرى بهندى عنكبوتست ملح به فارسي نمك وبتركى دوز نامند معدنى ومائى مىباشد ومعدنى بدون آب متكون ميكردد وآن جبلى وبرى مىباشد دمائى أو آبهائيست كه منجمد گردد ومعدنى أو اقسام است وهر يكرا كه نامى مخصوص است مذكور مىشود وبهترين أو تلخ واندرانى معدنيست پس ملح مائي وبعد از آن نمك طعام وقسم هندى مائي كم يا بست وزبونترين أو تلخ معدنى است واقسام شكار وقلى وبوره ونوشا در را املاح نامند واملاح مصنوعه نيز مىباشد واو را از خاكستر بعضي نباتات كه آب أو را صاف نموده بآتش يا بآفتاب منعقد ميسازند وبه دستور از بول حيوانات وانسان نمك بطبخ وعقد ميگيرند وبهترين أو محرق محلول معقود صافست ومراد از مطلق ملح نمك طعام است ومجموع آن مسهل بلغم وسودا وماء اصفر ورافع رطوباة لزجه وسدد وتخمه وطعام وفسلو أو مشهى ونيكو كنندهء رخسار ومصلح اغذيهء بارده ومعين اخراج آن وبعضى در اسهال خلط خاصي قويتر از سايرند چنانكه مذكور خواهد شد وبو دادهء أو قابض وسوخته أو الطف وهمهء أو غاسل امعأ ومعين قلع سورا از اقاصى بدن ورافع بدمزگى أطعمه ومانع حدوث جذام وبا سكنجبين رافع مضرت افيون وسموم مخدر وگزيدن هوام وجهة استسقا وامراض سودا وى وبلغمى نافع وقى كردن با نمك وسكنجبين منقى معده وبا مسهلات جهة قطع أخلاط وباصعتر جهة رفع عفوناة واخراج رياح بآروغ وبا سفل ومضمضه أو جهة قطع خون لثهء دندان قلع كرده وضماد أو با صبر جهة نزلات وبا روغن زيتون وغيران سه غسل وزفت جهة فسخ وكوفتگى اعضا ووثى وبا سركه وكف صابون جهة ورم ريحى وبلغمى وتهيج وبا تخم كتان جهة گزيدن عقرب وبا سركه وعسل جهة گزيدن زنبور وبا مشكطرا مشيع جهة گزيدن أفعى وبا زفت وقطران جهة مار شاخدار ونهنگ وبا زفت وعسل جهة أو رام بلغمى وبا عسل جهة خون منجمد سخت جلد وبا روغن زيتون جهة سوختگى آتش وحكه وجرب وزخم آبله وجذام وبا حنا جهة داخن وبا جوز ماثل جهة ومل وبا سركه جهة قوبا وسعفه واكتحال أو جهة بياض وسلاق وسيل وقوت بصر وسوخته أو با سوخته نوشادر وشب سوخته جهة سيل وبا مرواريد جهة بياض مجرب ودر پاك كردن دندان بيعديل وشستن نملهء ساعيه وآكله وجوشها با نمك وسركه رافع آن وبستن أو با پشم بر زخم قاطع خون أو وبستن كرم كردهء أو بر اعضا جهة دردهاى بلغمى وريحى مفيد ومضر دماغ ومورث تاريكى چشم واكثار أو محرق خون ومقلل منى ومورث خارش بدن وجرب ومضر أبدان نحيف ومصلحش صعتر وچربيها وأشياء بارده رطبه است واز خواص مجربه اوست كه چون سه درهم أو را در حينى كه عقرب يا سرطان طالع باشد در در خانه مريض در آتش گذارند اگر بعد از جستن ميل بدرون خانه كندر انرميض وشفا يابد والا فلا وچون در خانه بسوزانند وسوخته آن را بطرف مشرق بپندازند رفع سحر وچشم بد كند وچون بپارچه ء سرخى بسته وبر طرف چپ زنان تعليق كنند باعث سرعة ولادة كردد وعرق نمك كه بقرع وانپق تقطير كنند بغايت تر باشند طعم ومجفف رطوباة معده وامعأ ومفتح سدد ورافع استسقا وسپرز است واكثار أو باعث لاغرى بدن ودلوك أو بغايت جالى دندان ورافع گوشت فاسد لثه است ملح اندرانى به فارسي نمك سنگ بلورى نامند واو بهترين اقسام در آخر دويم گرم وخشك ومسهل بلغم ولزوجاة ودر تقوية فهم وذهن ورفع تخمه طعام قويتر ودر ادويه عين استعمال أو جايز نيست وساير افعال سابق بر اين گذشت ملح لفظي از جمله معدنى وسياه وبد بود با نفطيه است واز آتش نفطيه أو زايل مىشود وسفيد ميكردد ودر سيم گرم وخشك ومسهلترين اقسام نمك است ومقيى ودر اخراج بلغم وسودا قويتر از ساير وچون با روغن گلسرخ طلا كنند در رفع جرب وجوشش آبدار عجيب الفعل وقدر شربتش تا يك درهمست ملح اسود از اقسام ملح العجين است واو سياه بي نفطيه است ودر افعال مانند ملح نفطى ملح العجين نمك طعام است وألوان مختلفه مىباشد وأكثر أو سفيد وبعضى مايل بسرخى وبعضى مايل بسياهى وبعضى مايل بزردى وبهترين أو سفيد صاف در آخر دويم وگرم وخشك ومسهل ماء اصفر وسودا وبلغم ومحرك اشتها ومحلل رياح ودر ساير افعال مانند ملح اندارانى ملح هندى نمكيست شفاف وسرخ مايل بسياهى وقطعات أو بزرگ در أول سيم گرم وخشك ومسهل ماء اصفر وسودا وبلغم ومحرك اشتها ومحلل رياح ودر ساير افعال مانند ساير اقسام وقدر شربتش تا يك درهم ونيم است ملح المرنگ تلخ است ما بين سياهى وسفيدى ومايل بزردى واز همه اقسام گرمتر وقريب مدرعه چهارم ودر اندمان نا حراخت ناصمغ زيتون قويتر از ساير است وقدر شربتش كمتر از يك درهم ملح الطبر زد نمك معدنى جبلى است وبهترين أو سفيد مسمى باندرانى ملح الغرب بوده ايست كه از درخت غرب بعمل آرند ودر افعال قويتر از بورهء ارمنى است ملح چينى بلغة مصرا بفراست ملح سيخى شوره است وابقر مذكور شد ملح الدباغين قسم سياه ملح العجين است ملح الصناعة وملح الصاغة شكار است ملح مختوم بلح هنديست ملح النار نوشادر است ملح القلى نمكى است كه قلى را در آب حل كرده صاف أو را باتش منعقد كند وخواص أو در قلى مذكور شد وچون أو در سركه حل نموده وعقد كنند وبا نوشادر بسايند در ثقل معادن بمراتب أعلى دانسته‌اند وچون بازاى هر سه درهم نوشادر يك عدد زردهء تخم پخته اضافه نموده باتش برشته بافشردن روغن أو را بگيرند در عمل رصاص مجرب شمرده اند واو برنده گوشت فاسد لثه ومنقى آنست ملح بحرى از اقسام ملح مانيست وتا آب باو رسيده حل مىشود وأكثر ان سياه ودر افعال قريب مليح اسود است