Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 248

Contributors:

P.248
وزردى وبهترين أو خوشبوى تلخ مايل بشيرينى است ونزد بعضي أو بيخ رمان بريست كه آن گلنار است نزد بعضي سورنجان است واظهر آنست كه غير هر دو باشد واز جبال كرخ خيزد وبرگش باخشونة وعريض مانند برگ ترب وگلش سفيد وتخمش مانند حب السمنه وانطاكى گويد قسمي از آن در نواحي مشام بهم مىرسد ودر مصر مستعمل وضعيف الأثر است در دويم گرم ودر أول خشك وقوتش تا هفت سال باقيست مسمن بدن ومحرك باه وباقوة قابضه ومقوى اعضا وبا سكنجبين جهة صرع وجنون وخلط سوداوى وبا عسل جهة امراض بلغمى ودرد كمر ومفاصل وعرق النسا ونقرس وثيقه سينه وريه وگرفتگى آواز وشكستگى اعضا وضعف عصب وتشنج واسترخاى آن وصلابت رحم ومداومت آن با آب عناب وكثيرا جهة تسمين بدن وضماد أو با گل ارمنى جهة جبر وكسرووثى وضربه وسقطه نافع وتخم أو در تحريك باه قويترين اشياست واو مضر مثانه ومصلحش عسل وشربتش دو درهم وبدلش سورنجان وعاقر قرحاست ودر ضمادات قلت نافع مغره أو را طين مغره نيز نامند ونزد بعضي بهتر از طين مختوم است واو خاكيست كه از روم خيزد سرخ مايل بزردى وبا غرويت ودر دويم سرد أو خشك وقابض ومجفف ورادع وحابس نفث الدم جميع اعضا وحيض واسهال وقاتل اقسام كرم وحب القرع وبا زرده تخم نيمبرشت وآب برگ بارتنگ جهة قرحهء امعأ ومثانه وبا شكر جهة فربه كردن بدن وطلاى أو با سركه جهة جمره ونمله وورم حار وسوختگى آتش وزخمها وبا روغن كنجد جهة نرمى بشره وبراق كردن أو وحقنه أو جهة قرحهء امعا نافع واكثار أو مضر ومسدد ومصلحش شيرينيها وشربتش تا دو درهم وبدلش مثل أو گل رمنى وربع أو كثير است وچون دست را با وخضاب كنند واو را شسته حنا به بندند تا بيست روز حنا باقيست مغنيسا اسم نبطي سنكيست قريب مر فشيشا وبه فارسي رنگ كاسه نامند وكاسه گران ظرف باو رنگ ميكنند واز أكثر آن سرب بهم مىرسد وآن بنج نوع مىباشد يكى سياه ويكى مايل بسياهى أو حديدى وآن ذكر است وبقول أكثر حديدى أو سياه وذهبى أو زرد وفضى سفيد ونحاسى سرخ مىباشد ودر جميع اقسام أو نقطهاى أو سفيد وعيون ظاهر است وبقدرى درخشندگى دارند وگدازنده زجاج وصاف كنندهء آنند واو را قابل رنگ گرفتن ميسازند وبا آهن نيز اين فعل ميكنند در دويم سرد ودر سيم خشك ومقوى معده ومنقى رطوبات ورافع حصاة وعسر بول وذر در أو التيام دهندهء جراحات وبا سركه وعسل رافع گلف وبرص ودر ازالهء چرك وروغن وأمثال آن قريب الفعل ومضر دل ومصلحش عسل وشربتش نيمدرهم وبدلش مرفشيشاست مغسد بادنجان است وثمر لفاح بريرا نيز نامند مغافير ومغلفار سكر العشر است مغمومه قليه بادنجان است مغناطيس حجر مقناطيس است مغاث هندى گلز اتس مغلياثا بلغة سريانى اسم حرف بابلى بو داده است مغز سر اسم فارسي دماغ است مغز استخوان اسم فارسي مخ است مغرهء كاهيه طين مختوم است ومنرهء يماني ومغرهء ملينه نيز گويند مغز تخمها اسم فارسي لبوب است مفرح لسان الثور است مفرح القلب المحزون بادرنجبويه است مفرود اسم نوعي از فطر است مقل مراد از أو صمغ درختيست مانند صمغ درخت كندر وبسيار عظيم ودر شحر صحر وعمان كثير الوجود است وصمغ آن هر چه مايل بسرخى وتلخى باشد مقل ازرق نامند ومايل بزردى را مقل اليهود ومايل بتركى وسياهى را صقلبى وانچه از نواحي يمن خيزد بادنجانى مىباشد واو را مقل عربى گويند وبهترين أو زرد صاف وبراق تلخ است كه زود حل شود ودر آتش اندازند خوشبو باشد وقوتش تا بيست سال باقيست در أول سيم گرم ودر أول دويم خشك وجالى ومحلل وملين طبع ومدر بول وشير وحيض ورافع حدة ادويه مسهله وبا ترياقيست ومفتت سنگ كرده ومسهل بلغم ومفتح سدد وشرب أو جهة سرفه رطوبى وگزيدن هوام وكزاز تحليل خون منجمد احشا وبواسير وتقوية باه وثقيهء سينه از أخلاط فاسده وعرق النسا ونقرس واحتباس حيض ومشيمه وعسر ولادت ودرد گلو در بو وضعف جگر ورياح آن وبا سركه جهة رفع تسمين مفرط وضماد أو ملين أو رام صلبه وتعقد عصب وورم حنجره وفسخ عضل ودرد پهلو ورياح غليظه وخون منجمد تحت جلد وامراض رحم ومقعد وبواسير وبا آب دهن صايم جهة ورم پلك چشم وباد فتق ويا اندكى سرنج جهة اسقاط دانه بواسير وثاليل وبخور آن جهة بواسير وحمول أو جهة انضمام فم رحم وجذب چنين ورطوبات رحم وضماد مسحوق مطبوخ أو با سه چندان سبوس گندم كه بجاى آب رب انگور بتاشد با قدرى روغن گاو جهة ورم نفنفه از مجربات ومضر ريه ومصلحش كثيرا ومضر جگر ومصلح أو زعفران وشربتش يك درهم وبدلش وثلث أو مرو ربع أو صبر است مقل مكي اسم ثمر درخت دوم است وبا عفوصت وخشونت واو را بهش وخشك أو را فرقل نامند وماكولست ودرخت أو در شكل وثمر شبيه بدرخت خرما مىباشد سرد وخشك وقابض وقاطع اسهال وسيلان خون ومقوى معده وطبيخ بيخ أو جهة تقطير البول ونفث الدم وجلوس در آن جهة رفع انفجار ركها مفيد وشرب طبيخ درخت أو جهة قروح مزمنه وثقيه بلغم ونطول سوختهء أو جهة جرب وحكه ومنع تولد قمل مؤثر است مقنقه عبارت از شير گاو است كه كرم كرده وعصارهء خرنوب شامي اضافه نموده واو مسكن حراره وتشنگى ورافع تبها وتلخى دهن وخشونة سينه وماليخوليا واخلاط معده وضعف جگر وحرقه البول وجرب وحكه واخلاط سودا وبه يست مقدونس فطر اساليونست مقلقل قصب است مقلونيا مليونست كه خربزه كرمك باشد مضر اسم عربى نبات صبر است مكنسه فلوس است مكنياس بلغة سريانى بنفشه است مكنسه قريشيه اسم مخلصه است مكرى چاله اسم هندى دام عنكبوتست مكريه اسم هندى عنب است