زمخشرى پس از بيان رفتار حضرت على عليه السّلام با بينوا ، اظهار داشته است : اگر معترضى بگويد كه چگونه اين آيه در شأن على عليه السّلام به تنهائى نازل شده است ، حال آن كه كلمهء جمع در آن به كار رفته است و فرموده * ( يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ ) * .
در پاسخ وى خواهيم گفت : درست است كه لفظ جمع در اين آيه آمده است و يك شخص معيّن يعنى على عليه السّلام چنين رفتارى را انجام داده است ، ولى لفظ جمع به اين مناسبت است تا ديگران هم به انجام چنين كارى بپردازند تا از پاداش آن بهرهمند گردند و دليل بر آن اينست كه ، طبيعت و ارادهء باطنى انسان مؤمن ، او را وادار مىكند ، تا به نيكو كارى و كمك به بيچارگان همواره كوشا باشد و از حال بينوايان خبردار شود . و به قدرى به اين عمل توجه دارد كه آن را در حال نماز هم از خاطر نمىبرد و به تأخير نمىاندازد و به فارغ شدن از نماز هم موكول نمىنمايد .
مؤلف گويد : « ابو السعود » و « بيضاوى » هم تفسير آيه را نزديك به نظريه « زمخشرى » تفسير كردهاند و افزودهاند كه از اين آيه استفاده مىشود كه صدقهء مستحبى هم به عنوان زكات ناميده مىشود .
[ تفسير ابن جرير طبرى 6 / 186 ] به سند خود ، از « عتبة بن حكيم » ، در ذيل آيهء ولايت گويد : مراد از * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا ) * و مصداق آن ، على بن ابيطالب عليه السّلام است كه در حال ركوع ، صدقه داد .
مؤلف گويد : « سيوطى » در « الدر المنثور » اين حديث را آورده است و اظهار داشته كه حديث مورد نظر را ، « ابن جرير طبرى » از « سدير » و « عتبة بن حكيم » روايت كرده است .
[ همان كتاب 6 / 186 ] به سند خود ، از « غالب بن عبيد الله » روايت كرده است كه از « مجاهد » شنيدم مىگفت : آيه * ( إِنَّما وَلِيُّكُمُ الله ) * . . . . در شأن على عليه السّلام نازل شد كه در حال ركوع ، صدقه داده بود .
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 195
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص١٩٥