و ديگر از آنها است كه تأويل حقايش بر تفسير ظاهر غلبه دارد مانند تأويل عبد الرزاق « 1 » كاشى .
از جمله روايات مشهور است كه : براى قرآن تفسير و تأويل و حقايق و ظهر و بطن و حد و مطلع مىباشد .
بديهى است اين جمله فضل خدا است و به هركس كه ارادهء ربانى حضرت او تعلق گرفته ميبخشد ، زيرا خدا صاحب فضل بزرگى است .
پس از آنكه موضوع تفسير را به نهايت كمال رسانيد و خواست در راه ترقى و تكميل نفس قدم بگذارد كتب حكمت طبيعى و رياضى و عملى كه مشتمل بر تهذيب اخلاق نفسانى و ضروريات دار فانى است بخواند ، پس از آن بعلوم حقيقيه و فنون حقهء الهيه وارد شود .
زيرا اين علوم ، ثمر دانشها و نتيجه هر معلومى است به طورىكه بر اثر آنها درجهء نزديكان خدا را دريابد و جايگاه و اصلين بغايت قصوى را نصيب برد خدا ما و شما را بقرب جناب كريم وهاب خود ايصال فرمايد .
بديهى است ترتيب مذكور در ذيل هر علمى ، همانا ويژهء محصلى است كه براى اين علوم اهليت پيدا كرده و داراى أستعدادى كامل و صاحب نفسى قابل شده باشد .
اما آنهائى كه از درك اين مقام كوتاهى ميورزند و بر اثر عوائق و موانع از وصول به اين پايه ممنوع شدهاند در نتيجه به همان اندازهء كه امكان وصول به او را در نظر دارند قناعت نمايند ، آرى ، اگر از
هامش
( 1 ) ابو الغنائم ملا عبد الرزاق بن جمال الدين كاشانى سمرقندى از مشاهير علما و متصوفين اماميه در مراتب تاويل و علوم تنزيل محقق بوده تفسيرى بنام تاويل الآيات نوشته و منازل السائرين از كتب معروف اوست سال 735 درگذشته