استكبار از اظهار حق
اولين - آفت مناظره آنست كه شخص از اظهار حق ، استكبار بورزد و بزرگى بفروشد و كراهت داشته باشد كه پرده از روى امر حق بگشايد بلكه از طريق حرص و طمع و راه ممارات و مجادله حق را دفع مىكند ، حتى ناپسندترين چيزها در نظر آدم مناظرهكار همانست كه مطلب حق بر زبان دشمنش جارى گردد و هرگاه به اين پايه رسيد آن اندازه كه قدرت دارد از راه تلبيس و فريب و مكر و حيلهگرى براى انكار مطلب خصمش دامن بكمر زده و در رد سخن او پافشارى مىكند ، در نتيجه ممارات و مجادلهخوى و طبيعت او گردد به طورىكه كلامى را نشود مگر اينكه براى اظهار فضل و استنقاض خصم سر اعتراض بلند كند و طبق دواعى نفسانى خويش بر او بتازد و لو اينكه امر حقى را اظهار كند با آنكه منظورش آن نبوده ، بلكه ابراز شجاعت و دلاورى نفس سركش خود او بوده .
پيش از اين برخى از احاديثى كه در باب ذم مراء و جدال رسيده و مفاسدى كه بر او مترتب است يادآورى نموديم .
اكنون كه رشتهء سخن بدينجا منتهى شد ناگفته نماند خداى متعال شخصى را كه از راه دروغ به حضرت او افترا زند با كسى كه مطلب حق را تكذيب كند برابر دانسته آنجا كه ( در چندين آيه اشاره ) فرموده
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً *
بنابراين افتراء بمعنى كبر است ، و پيش از اين گفتيم كه افتراء ، رد كلام گوينده است ، البته مراء هم مستلزم همين معنى خواهد بود .
ابو درداء و ابو امامه و واثله و انس گفتند : روزى ، ما ، در باب امر دين با يكديگر به مجادله و ممارات مشغول بوديم اتفاقا حضرت رسول